Plan Gospodarki Odpadami Gminy Szulborze Wielkie

 

 

 

 

Plan gospodarki odpadami dla gminy Szulborze Wielkie

na lata 2006 – 2013

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Szulborze Wielkie, maj 2006 r.

SPIS TREŚCI:

 

I.    WSTĘP. 3

1.    Podstawy prawne opracowania. 3

2.    Podstawy prawne gospodarki odpadami w Polsce i Unii Europejskiej 5

3.    Obowiązki gminy i właścicieli nieruchomości dotyczące gospodarki odpadami komunalnymi 7

4.    Harmonogram czasowy Planu. 10

5.    Terminologia fachowa. 10

 

II.      CHARAKTERYSTYKA GMINY SZULBORZE WIELKIE POD WZGLĘDEM SPOŁECZNO – GOSPODARCZYM  17

 

III.     ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI NA TERENIE GMINY SZULBORZE
WIELKIE. 20

1.    Rodzaj, ilość i źródła powstawania wszystkich odpadów. 20

1.1.    Odpady komunalne. 20

1.2.    Odpady przemysłowe. 36

1.3.    Odpady niebezpieczne. 37

 

2.    Rodzaj i ilość odpadów poddawanych poszczególnym procesom odzysku. 38

3.    Rodzaj i ilość odpadów poddawanych poszczególnym procesom unieszkodliwiania. 39

4.    Rodzaj, rozmieszczenie oraz moc przerobowa instalacji do odzysku  i unieszkodliwiania odpadów, w szczególności odpadów komunalnych oraz wykaz podmiotów prowadzących działalność w zakresie zbierania, transportu, odzysku oraz unieszkodliwiania odpadów komunalnych. 41

 

IV.   PROGNOZA ZMIAN ILOŚCI ODPADÓW POWSTAJĄCYCH NA TERENIE GMINY SZULBORZE WIELKIE  42

 

V.    CELE GOSPODARKI ODPADAMI NA TERENIE GMINY SZULBORZE WIELKIE. 53

1.    Prawne zasady realizacji gospodarki odpadami 53

2.    Cele gospodarki odpadami na poziomie kraju, województwa i powiatu. 56

3.    Cele gospodarki odpadami na poziomie gminy. 66

4.    Działania zmierzające do poprawy sytuacji w zakresie gospodarki odpadami 67

 

VI.      RODZAJ I HARMONOGRAM REALIZACJI PRZEDSIĘWZIĘĆ W ZAKRESIE GOSPODARKI ODPADAMI W GMINIE SZULBORZE WIELKIE. 69

1.    Przedsięwzięcia obejmujące okres 4 lat (2006 – 2009) 69

2.    Przedsięwzięcia obejmujące okres dłuższy niż 4 lata (2009 – 2013) 70

VII.     ASPEKTY FINANSOWE REALIZACJI ZADAŃ W ZAKRESIE GOSPODARKI ODPADAMI 71

1.    Źródła finansowania Planu. 71

2.    Koszty realizacji Planu. 81

 

VIII.    SPOSÓB MONITORINGU I OCENY WDRAŻANIA PLANU ORAZ WSKAŹNIKI MONITORINGU. 83

1.    Zarządzanie Planem.. 83

2.    Monitorowanie Planu. 86

3.    Wskaźniki monitoringu. 88

 

IX.      DZIAŁANIA EDUKACYJNE W ZAKRESIE GOSPODARKI ODPADAMI 90

1.    Szkolenie kadr zajmujących się gospodarką odpadami 91

2.    Edukacja dzieci i młodzieży. 92

3.    Edukacja dorosłych. 94

4.    Społeczne kampanie informacyjne. 95

 

X.    WNIOSKI Z ANALIZY ODDZIAŁYWANIA PROJEKTU PLANU NA ŚRODOWISKO. 97

 

XI.      STRESZCZENIE W JĘZYKU NIESPECJALISTYCZNYM. 98

 

XII.     MATERIAŁY ŹRODŁOWE. 100

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

I.                      WSTĘP

 

Gospodarka odpadami to specyficzna dziedzina ochrony środowiska, gdyż inwestycje w tym zakresie, poza oczywistymi efektami ekologicznymi w postaci likwidacji negatywnego oddziaływania, mogą, w dalszej perspektywie, przynieść wymierne korzyści materialne, tj. odzysk surowców wtórnych, produkcja energii.

Prowadzenie racjonalnej gospodarki odpadami, dążącej do minimalizacji ilości wytwarzanych odpadów oraz sukcesywnego zwiększania stopnia ich gospodarczego wykorzystania jest obecnie jednym z najistotniejszych zadań stojących samorządami lokalnymi.

 

1.                     Podstawy prawne opracowania

 

Przedmiotem niniejszego opracowania jest Plan gospodarki odpadami dla gminy Szulborze Wielkie na lata 2006 – 2013, prezentujący szeroko rozumianą problematykę gospodarki odpadami na terenie gminy obejmującą powstawanie, selektywne gromadzenie, odzysk i unieszkodliwianie powstających odpadów.

Podstawę prawną realizacji Planu stanowi ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r.
o odpadach
(Dz. U. Nr 62, poz. 628 z późn. zm.), która w rozdziale 3 wprowadza obowiązek opracowywania planów na szczeblu krajowym, wojewódzkim, powiatowym i gminnym.
W myśl art. 14 ust. 2 plany te powinny określać:

1)            aktualny stan gospodarki odpadami,

2)            prognozowane zmiany w zakresie gospodarki odpadami,

3)            działania zmierzające do poprawy sytuacji w zakresie gospodarowania odpadami,

4)            instrumenty finansowe służące realizacji zamierzonych celów,

5)            system monitoringu i oceny realizacji zamierzonych celów.

 

Plany gospodarki odpadami powinny być opracowywane zgodnie z polityką ekologiczną państwa. Gminny plan gospodarki odpadami [1], obejmujący wszystkie rodzaje odpadów komunalnych, w szczególności odpady komunalne ulegające biodegradacji, odpady opakowaniowe oraz odpady niebezpieczne zawarte w odpadach komunalnych określa:

1)            aktualny stan gospodarki odpadami, w tym:

a)            rodzaj, ilość i źródła powstawania odpadów, 

b)            rodzaj i ilość odpadów poddawanych poszczególnym procesom odzysku,

c)             rodzaj i ilość odpadów poddawanych poszczególnym procesom unieszkodliwiania,

d)            istniejące systemy zbierania odpadów,

e)            rodzaj, rozmieszczenie oraz moc przerobową instalacji do odzysku i unieszkodliwiania odpadów, w szczególności odpadów komunalnych,

f)             wykaz podmiotów prowadzących działalność w zakresie zbierania, transportu, odzysku oraz unieszkodliwiania odpadów komunalnych,

g)            identyfikację problemów w zakresie gospodarowania odpadami,

 

uwzględniające podstawowe informacje charakteryzujące z punktu widzenia gospodarki odpadami obszar, dla którego jest sporządzany plan gospodarki odpadami, a w szczególności położenie geograficzne, sytuację demograficzną, sytuację gospodarczą oraz warunki glebowe, hydrogeologiczne i hydrologiczne, mogące mieć wpływ na lokalizację instalacji gospodarki odpadami,

 

2)            prognozowane zmiany w zakresie gospodarki odpadami, w tym również wynikające ze zmian demograficznych i gospodarczych,

3)            cele w zakresie gospodarki odpadami z podaniem terminów ich osiągnięcia,

4)            działania zmierzające do poprawy sytuacji w zakresie gospodarki odpadami, w tym:

a)            działania zmierzające do zapobiegania powstawaniu odpadów,

b)            działania zmierzające do ograniczenia ilości odpadów i ich negatywnego oddziaływania na środowisko,

c)             działania wspomagające prawidłowe postępowanie z odpadami w zakresie zbiórki, transportu oraz odzysku i unieszkodliwiania, w szczególności odpadów komunalnych,

d)            działania zmierzające do redukcji ilości odpadów komunalnych ulegających biodegradacji, kierowanych na składowiska odpadów,

 

5)            rodzaj i harmonogram realizacji przedsięwzięć oraz instytucje odpowiedzialne za ich realizację,

6)            sposoby finansowania, w tym instrumenty finansowe służące realizacji zamierzonych celów, z uwzględnieniem harmonogramu uruchamiania środków finansowych i ich źródeł,

7)            system monitoringu i oceny realizacji zamierzonych celów pozwalający na określenie sposobu oraz stopnia realizacji celów i zadań zdefiniowanych w planie gospodarki odpadami, z uwzględnieniem ich jakości i ilości.

 

Przy sporządzaniu niniejszego Planu jako materiał pomocniczy wykorzystany został także Poradnik – powiatowe i gminne plany gospodarki odpadami [2] oraz poradnika Wydawanie decyzji administracyjnych w zakresie gospodarki odpadami  [3].

 

2.                     Podstawy prawne gospodarki odpadami w Polsce i Unii Europejskiej

 

Gospodarka odpadami [4], mianem której określa się zbieranie, transport, odzysk i unieszkodliwianie odpadów, w tym również nadzór nad takimi działaniami oraz nad miejscami unieszkodliwiania odpadów, traktowana jest jako odrębna dziedzina ochrony środowiska. Poniżej zaprezentowano podstawowe akty prawne stanowiące podstawę prawną gospodarki odpadami w Polsce.

1)            Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085)

2)            Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej (Dz. U. Nr 63, poz. 639 z późn. zm.)

3)            Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (Dz. U. Nr 63, poz. 638 z późn. zm.)

4)            Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628 z późn. zm.)

5)            Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska, (Dz. U. Nr 62, poz. 627 z późn. zm.)

6)            Ustawa dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
(Dz. U. Nr 132, poz. 622 z późn. zm.)

7)            Uchwała Rady Ministrów nr 219 z 29 października 2002 r. w sprawie krajowego planu gospodarki odpadami (Monitor Polski Nr 11, poz. 159)

8)            Rozporządzenie Ministra Środowiska z 24 maja 2005 r. w sprawie rocznych poziomów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych i poużytkowych (Dz. U. nr 103, poz. 872)

9)            Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 kwietnia 2003 r. w sprawie sporządzania planów gospodarki odpadami (Dz. U. Nr 66, poz. 620 z późn. zm.)

10)        Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 24 marca 2003 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących lokalizacji, budowy, eksploatacji i zamknięcia, jakim powinny odpowiadać poszczególne typy składowisk odpadów (Dz. U. Nr 61, poz. 549)

11)        Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 23 grudnia 2002 r. w sprawie dopuszczalnych sposobów i warunków unieszkodliwiania odpadów medycznych i weterynaryjnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 8, poz. 104)

12)        Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 19 grudnia 2002 r. w sprawie zakresu
i sposobu stosowania przepisów o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych do transportu odpadów niebezpiecznych (Dz. U. Nr 236 poz.1986)

13)        Rozporządzenie Ministra Środowiska z 19 grudnia 2002 r. w sprawie zakresu, czasu, sposobu oraz warunków prowadzenia monitoringu składowisk odpadów (Dz. U. Nr 220, poz. 1858)

14)        Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 9 grudnia 2002 r. w sprawie rodzajów odpadów, które mogą być składowane w sposób nieselektywny (Dz. U. nr 191, poz. 1595)

15)        Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 28 października 2002 r. w sprawie rodzajów odpadów, których zbieranie lub transport nie wymagają zezwolenia na prowadzenie działalności, oraz podstawowych wymagań dla zbierania i transportu tych odpadów (Dz. U. nr 188, poz. 1575)

16)        Rozporządzenie Ministra Środowiska z 1 sierpnia 2002 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych (Dz. U. Nr 134, poz. 1140 z późn. zm.)

17)        Rozporządzenie Ministra Środowiska z 28 maja 2002 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które posiadacz odpadów może przekazywać osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym, niebędącym przedsiębiorcami, do wykorzystania na ich własne potrzeby (Dz. U. nr 74, poz. 686)

18)        Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 21 marca 2002 r. w sprawie wymagań dotyczących prowadzenia procesu termicznego przekształcania odpadów (Dz. U. Nr 37, poz. 339 z późn. zm.)

19)        Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 29 stycznia 2002 r. w sprawie rodzajów odpadów innych niż niebezpieczne oraz rodzajów instalacji i urządzeń, w których dopuszcza się ich termiczne przekształcanie (Dz. U. Nr 18, poz.176)

20)        Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych na potrzeby ewidencji odpadów (Dz. U. Nr 152, poz.1736)

21)        Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie rodzajów odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów, oraz kategorii małych i średnich przedsiębiorstw, które mogą prowadzić uproszczoną ewidencję odpadów (Dz. U. Nr 152, poz.1735)

22)        Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. Nr 112, poz.1235)

23)        Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2001 r. w sprawie opłat produktowych (Dz. U. Nr 116, poz.1206)

24)        Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2001 r. w sprawie rocznych poziomów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych i poużytkowych (Dz. U. Nr 69, poz. 719)

 

Z punktu widzenia realizacji gospodarki odpadami w naszym kraju najistotniejsze znaczenie mają następujące przepisy Unii Europejskiej:

1)            Dyrektywa 75/ 442/ EWG w sprawie odpadów

2)            Dyrektywa 91/ 689/ EWG w sprawie odpadów niebezpiecznych

3)            Dyrektywa 99/ 31/ WE w sprawie składowisk odpadów

4)            Dyrektywa 86/ 278/ EWG w sprawie ochrony środowiska, a szczególnie gleb, przy stosowaniu odpadów ściekowych w rolnictwie

5)            Dyrektywa 94/ 62/ WE w sprawie opakowań i odpadów z opakowań oraz Decyzje Komisji 97/ 129, 97/ 138, 99/ 177

6)            Dyrektywa 89/ 369/ EWG w sprawie zapobiegania zanieczyszczaniu powietrza przez nowe zakłady spalania odpadów komunalnych

7)            Dyrektywa 89/ 429/ EWG w sprawie zmniejszania zanieczyszczenia powietrza przez istniejące zakłady spalania odpadów komunalnych

8)            Dyrektywa 94/ 67/ WE w sprawie spalania odpadów niebezpiecznych

9)            Dyrektywa 75/ 439/ EWG w sprawie usuwania olejów odpadowych

10)        Dyrektywa 91/ 157/ EWG w sprawie baterii i akumulatorów zawierających substancje niebezpieczne

11)        Dyrektywa 86/ 278/ EWG w sprawie ochrony środowiska, a szczególnie gleb, przy stosowaniu odpadów ściekowych w rolnictwie.

 

3.                     Obowiązki gminy i właścicieli nieruchomości dotyczące gospodarki odpadami komunalnymi

 

Gospodarka odpadami komunalnymi należy do tych spraw publicznych
o znaczeniu lokalnym, których organizacja i rozwiązanie znajduje się wśród zadań własnych samorządu gminnego.

Właściwe postępowanie z tą kategorią odpadów obwarowane jest przepisami prawa, w tym prawa miejscowego, stanowionego poprzez uchwały podejmowane przez Radę Gminy. Najistotniejsze uregulowania prawne w tym zakresie zawarte są w:

1)            ustawie z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminny (tekst jedn. Dz. U. 2001 r.
Nr 89, poz. 971),

2)            ustawie z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. Nr 132, poz. 622 z późn. zm.).

 

Ustawa o samorządzie gminnym formułuje zasadnicze przepisy, określające rolę, prawa oraz obowiązki samorządu terytorialnego, stanowiące podstawę do działań tegoż samorządu w obrębie zagadnień związanych z ochroną środowiska oraz utrzymaniem czystości i porządku na terenie gminy. Działania w tym zakresie zaliczane są do zadań własnych gminy.

 

Powinności gminy w zakresie organizacji gospodarki odpadami komunalnymi na jej terenie precyzuje ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Niniejsza ustawa stanowi m.in. o tym, że:

1)            art. 1 ust. 1 – określa zadania gminy oraz obowiązki właścicieli nieruchomości dotyczące utrzymania czystości i porządku, a także warunki udzielania zezwoleń podmiotom świadczącym usługi w zakresie objętym regulacją ustawy,

2)            art. 3 ust. 1 – utrzymanie czystości i porządku w gminach należy do obowiązkowych zadań własnych gminy,

3)            art. 3 ust. 2 – gminy zapewniają czystość i porządek na swoim terenie i tworzą warunki niezbędne do ich utrzymania, a w szczególności:

  • pkt 2 – zapewniają budowę, utrzymanie i eksploatację, własnych lub wspólnych z innymi gminami:

a)            stacji zlewnych, w przypadku gdy podłączenie wszystkich nieruchomości do sieci kanalizacyjnej jest niemożliwe lub powoduje nadmierne koszty,

b)            instalacji i urządzeń do zbierania, transportu i unieszkodliwiania zwłok zwierzęcych lub ich części,

  • pkt 3 – zapobiegają zanieczyszczaniu ulic, placów i terenów otwartych w szczególności przez: zbieranie i pozbywanie się, z zastrzeżeniem art. 5 ust 4, błota, śniegu, lodu oraz innych zanieczyszczeń, uprzątniętych z chodników przez właścicieli nieruchomości oraz odpadów zgromadzonych w przeznaczonych do tego celu urządzeniach ustawionych na chodniku,
  • pkt 6 – udostępniają mieszkańcom na stronie internetowej oraz w sposób zwyczajowo przyjęty informację o znajdujących się na terenie gminy zbierających zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny pochodzący z gospodarstw domowych,
  • pkt 8 – zapewniają zbieranie, transport i unieszkodliwianie zwłok bezdomnych zwierząt lub ich części oraz współdziałają z przedsiębiorcami podejmującymi działalność w tym zakresie,

 

4)            art. 4 ust. 1 – rada gminy, po zasięgnięciu opinii państwowego terenowego inspektora sanitarnego, uchwala regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy. Regulamin jest aktem prawa miejscowego.

5)            art. 4 ust. 2 – regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące w szczególności:

  • pkt 1 – wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości obejmujących m.in. prowadzenie we wskazanym zakresie selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, mycia i napraw pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi,
  • pkt 2 – rodzaju urządzeń przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości oraz na drogach publicznych, a warunków rozmieszczania tych urządzeń i ich utrzymywania w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym,
  • pkt 3 – częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych lub nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego,

 

6)            art. 7 ust. 2 – wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa i podaje do publicznej wiadomości wymagania, jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia na świadczenie usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, prowadzenia grzebowisk i spalarni zwłok zwierzęcych i ich części.

 

Przytoczone powyżej ustawowe zapisy wskazują na możliwości gminy
w zakresie rozwiązania organizacyjnego gospodarki odpadami komunalnymi na terenie gminy Szulborze Wielkie.

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminie określa także obowiązki właścicieli nieruchomości. W myśl jej przepisów:

1)            art. 5 ust. 1 – właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez:

  • pkt 1 – wyposażenie nieruchomości w urządzenia służące do zbierania odpadów komunalnych oraz utrzymywanie tych urządzeń w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym,
  • pkt 3 – zbieranie powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie,
  • pkt 3a – gromadzenie nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych,
  • pkt 3b – pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi,

 

2)            art. 5 ust. 6  – nadzór nad realizacją wyżej wymienionych obowiązków sprawuje wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Wykonanie tych obowiązków podlega egzekucji administracyjnej,

3)            art. 6a ust. 1 – rada gminy może w drodze uchwały, na podstawie akceptacji mieszkańców wyrażonej w przeprowadzonym uprzednio referendum gminnym, przejąć od właścicieli nieruchomości wszystkie lub wskazane obowiązki,

4)            art. 6a ust. 2 – przejmując obowiązki rada gminy ustala opłatę ponoszoną przez właścicieli nieruchomości za wykonywanie przejętych obowiązków.

 

Ogólne zasady gospodarowania odpadami, w tym także komunalnymi oraz obowiązki posiadaczy i wytwórców odpadów regulują zapisy ustawy z dnia 27 kwietnia
2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628 z późn. zm.).

Niniejsza ustaw określa także kompetencje organów gminy w zakresie szeroko pojętej gospodarki odpadami. Do najważniejszych zaliczyć należy:

1)            wydawanie decyzji nakazującej posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów
z miejsca nie przeznaczonego do składowania lub magazynowania odpadów,

2)            opiniowanie dla starosty lub wojewody programów gospodarki odpadami niebezpiecznymi,

3)            opiniowanie dla starosty lub wojewody zezwoleń na prowadzenie działalności
w zakresie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów,

4)            opiniowanie dla starosty lub wojewody zezwoleń na prowadzenie działalności
w zakresie zbierania lub transportu odpadów.

 

4.                     Harmonogram czasowy Planu

 

Zakresem czasowym niniejszy Plan gospodarki odpadami dla gminy Szulborze Wielkie obejmuje lata 2006 – 2013, przy czym czasokres realizacji zadań w zakresie gospodarki odpadami obejmuje dwa etapy:

-                cele  krótkoterminowe – realizowane w latach 2006 – 2009,

-                cele  długoterminowe –  realizowane do roku 2013.

 

Z realizacji niniejszego planu Wójt Gminy składa Radzie Gminy co dwa lata sprawozdanie, natomiast aktualizację Planu przeprowadza nie rzadziej niż co cztery lata.

 

5.                     Terminologia fachowa

 

Funkcja planów gospodarki odpadami wymusza na wszystkich uczestnikach procesów decyzyjnych i inwestycyjnych zastosowanie jednakowej terminologii dotyczącej ochrony środowiska. Na podstawie wymienionych poniżej aktów prawnych oraz na podstawie słownictwa znormalizowanego Polskiego Komitetu Normalizacji [5] podane zostały znaczenia terminów z zakresu szeroko pojętej gospodarki odpadami, ważnych z punktu widzenia niniejszego opracowania:

-                ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach [6]

-                ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska [7]

-                ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach [8]

-                ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych [9]

-                ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej [10]

 

Gospodarowanie odpadami – to zbieranie, transport, odzysk i unieszkodliwianie odpadów, w tym również nadzór nad takimi działaniami oraz nad miejscami unieszkodliwiania odpadów

 

Kompostowanie – przerób odpadów komunalnych pochodzenia biologicznego na kompost; ze względu na charakter i czystość dostarczonych materiałów do procesu i sposób wykorzystania kompostu, jak również warunki lokalizacyjne stosuje się różny stopień wyposażenia w środki techniczne; kompostowanie może przebiegać w komorach zamkniętych (bioreaktory), w warunkach naturalnych (kompostowanie pryzmowe) lub
w układzie mieszanym (komory i pryzmy)

 

Komunalne osad ściekowe – to pochodzący z oczyszczalni ścieków osad z komór fermentacyjnych oraz innych instalacji służących do oczyszczania ścieków komunalnych oraz innych ścieków o składzie zbliżonym do składu ścieków komunalnych

 

Magazynowanie odpadów – to czasowe przetrzymywanie lub gromadzenie odpadów przed ich transportem, odzyskiem lub unieszkodliwianiem

 

Odpady – wszystkie przedmioty oraz substancje stałe, a także nie będące ściekami substancje ciekłe powstające w wyniku prowadzenia działalności gospodarczej lub bytowania człowieka, nieprzydatne w miejscu lub czasie, w którym powstały i nie przeznaczone do zagospodarowania w określonym miejscu i czasie. Za odpady uważa się również osady ściekowe

 

Odpady balastowe – zmieszane, niesegregowane odpady komunalne, pozostające po wyłączeniu z nich w wyniku selektywnego gromadzenia odpadów surowcowych

 

Odpady komunalne – to odpady powstające w gospodarstwach domowych, a także odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych

 

Odpady niebezpieczne odpady należące do kategorii lub rodzajów odpadów określonych:

-                na liście A załącznika nr 2 do ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach oraz posiadające co najmniej jedną z właściwości wymienionych w załączniku nr 4 do niniejszej ustawy,

-                na liście B załącznika nr 2 do ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach
i zawierające którykolwiek ze składników wymienionych w załączniku nr 3 do niniejszej ustawy oraz posiadające co najmniej jedną z właściwości wymienionych w załączniku nr 4 do niniejszej ustawy

 

Odpady obojętne – to odpady, które nie ulegają istotnym przemianom fizycznym, chemicznym lub biologicznym; są nierozpuszczalne, nie wchodzą w reakcje fizyczne ani chemiczne, nie powodują zanieczyszczenia środowiska lub zagrożenia dla zdrowia ludzi, nie ulegają biodegradacji i nie wpływają niekorzystnie na materię, z którą się kontaktują; ogólna zawartość zanieczyszczeń w tych odpadach oraz zdolność do ich wymywania,
a także negatywne oddziaływanie na środowisko odcieku muszą być nieznaczne, a
w szczególności nie powinny stanowić zagrożenia dla jakości wód powierzchniowych, wód podziemnych, gleby i ziemi

 

Odpady opakowaniowe – to wszystkie opakowania, w tym opakowania wielokrotnego użytku wycofane z ponownego użycia, stanowiące odpady w rozumieniu przepisów
o odpadach, z wyjątkiem odpadów powstających w procesie produkcji opakowań

 

Odpady tzw. problemowe – odpady niebezpieczne powstające w gospodarstwach domowych i obiektach użyteczności publicznej i obsługi ludności oraz odpady
z wyjątkiem odpadów niebezpiecznych z zakładów opieki zdrowotnej i weterynaryjnych; wg klasyfikacji odpadów do odpadów problemowych zaliczamy: farby, kleje, lepiszcze, żywice, rozpuszczalniki, odczynniki fotograficzne, pestycydy, herbicydy, insektycydy oraz lampy fluorescencyjne i inne odpady zawierające rtęć; do odpadów należy zaliczyć także opakowania po wymienionych środkach chemicznych

 

Odpady ulegające biodegradacji – to odpady, które ulegają rozkładowi tlenowemu lub beztlenowemu przy udziale mikroorganizmów

 

Odpady uliczne – odpady ze sprzątania i oczyszczania placów i ulic oraz z opróżniania koszy ulicznych

                     

Odpady wielkogabarytowe (inaczej blokujące) – odpady takie jak stare meble, sprzęt gospodarstwa domowego, części maszyn rolniczych lub całe maszyny już nie używane w gospodarstwach rolnych itp., których nie można zbierać w ramach normalnego systemu zbiórki odpadów komunalnych z powodu ich rozmiaru (nie mieszczą się do typowych stosowanych w gminie pojemników na odpady) do nich zalicza się również wraki pojazdów mechanicznych

 

Odpady z gospodarstw domowych – odpady związane  bezpośrednio z bytowaniem, wytwarzane i wyrzucane z gospodarstw domowych

 

Odpady z obiektów użyteczności publicznej i obsługi ludności – odpady powstające w urzędach organów administracji publicznej, zakładach opieki zdrowotnej (bez odpadów niebezpiecznych) i opieki społecznej, szkołach i placówkach oświatowych, placówkach kulturalno – oświatowych oraz jednostkach więziennictwa, zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich

 

Odpady z pielęgnacji terenów zielonych (odpady ogrodowe, parkowe) – trawa, liście, zwiędnięte kwiaty i gałęzie pochodzące z pielęgnacji i porządkowania trawników, przydomowych ogródków, terenów ogródków działkowych, rekreacyjnych oraz parków, cmentarzy, przydrożnych drzew itp.

 

Odzysk – to wszelkie działania, niestwarzające zagrożenia dla życia, zdrowia ludzi lub dla środowiska, polegające na wykorzystaniu odpadów w całości lub w części, lub prowadzące do odzyskania z odpadów substancji, materiałów lub energii i ich wykorzystania, określone w załączniku nr 5 do ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach

 

Odzysk energii – to termiczne przekształcanie odpadów w celu odzyskania energii

 

Opłata depozytowa – to opłata pobierana przy sprzedaży detalicznej akumulatorów ołowiowych (kwasowych) jako osobnych produktów, której zwrot następuje po przekazaniu zużytego akumulatora sprzedawcy detalicznemu tych akumulatorów lub do punktu systemu zbiórki zużytych akumulatorów zorganizowanego przez przedsiębiorcę

 

Opłata produktowa – to opłata obliczana i wpłacana za opakowania w przypadku sprzedaży produktów w tych opakowaniach, a także opłata obliczana i wpłacana w przypadku sprzedaży akumulatorów niklowo – kadmowych, ogniw i baterii galwanicznych, opon, lamp wyładowczych, olejów smarowych oraz urządzeń chłodniczych i limatyzacyjnych, wymienionych w załącznikach nr 1 – 3 do ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej

 

Posiadacz odpadów – każdy, kto faktycznie włada odpadami (wytwórca odpadów, inna osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna); domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości

Recykling – to taki odzysk, który polega na powtórnym przetwarzaniu substancji lub materiałów zawartych w odpadach w procesie produkcyjnym w celu uzyskania substancji lub materiału o przeznaczeniu pierwotnym lub o innym przeznaczeniu, w tym też recykling organiczny, z wyjątkiem odzysku energii

 

Recykling organicznym – to obróbka tlenowa, w tym kompostowanie, lub beztlenowa odpadów, które ulegają rozkładowi biologicznemu w kontrolowanych warunkach przy wykorzystaniu mikroorganizmów, w wyniku której powstaje materia organiczna lub metan; składowanie na składowisku odpadów nie jest traktowane jako recykling organiczny

 

Składowisko odpadów – to obiekt budowlany przeznaczony do składowania odpadów. Wyróżnia się następujące typy składowisk odpadów: składowisko odpadów niebezpiecznych, składowisko odpadów obojętnych, składowisko odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne

 

Spalarnia odpadów – to instalacja, w której zachodzi termiczne przekształcanie odpadów w celu ich unieszkodliwienia

 

System donoszenia (zbiórka stacjonarna) – system zbierania odpadów gromadzonych w stacjach gromadzenia lub dużych pojemnikach (rzędu kilku m3), czyli kontenerach grupowych obsługujących kilka lub więcej posesji

 

System dwupojemnikowy – selektywne zbieranie odpadów wg prostego podziału tylko na dwie grupy; istnieje kilka wariantów podziału:

-                system dualny – podział na frakcję wspólnie zbieranych surowców wtórnych (użytecznych), kierowaną do sortowni oraz resztę, kierowaną na składowisko,

-                podział na „mokre – suche” – frakcja mokra – głównie bioodpady, kierowana jest do kompostowni, frakcja sucha do sortowni,

-                podział na „mokre – reszta” – mokre trafiają do kompostowni, a reszta trafia na składowisko, bądź podlega dalszemu podziałowi realizowanemu przez system zbiórki (np. odzysk papieru, szkła itd.)

 

System odbierania – wyróżnia się dwa podsystemy: „od drzwi do drzwi” oraz „przy krawężniku”

 

Termiczne przekształcanie odpadów – to procesy utleniania odpadów, w tym spalania, zgazowywania, lub rozkładu odpadów, w tym rozkładu pirolitycznego, prowadzone
w przeznaczonych do tego instalacjach lub urządzeniach na zasadach określonych
w przepisach szczegółowych; recykling organiczny nie jest traktowany jako termiczne przekształcanie odpadów

 

Unieszkodliwianie odpadów – to poddanie odpadów procesom przekształceń biologicznych, fizycznych lub chemicznych określonym w załączniku nr 6 do ustawy
z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach, w celu doprowadzenia ich do stanu, który nie stwarza zagrożenia dla życia, zdrowia ludzi lub dla środowiska

 

Wielokrotny użytek – to każde działanie, w trakcie którego opakowanie przeznaczone
i zaprojektowane do co najmniej dwukrotnego zastosowania jest powtórnie wykorzystywane do tego samego celu, do którego było pierwotnie przeznaczone

 

Wytwórca odpadów – to każdy, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów, oraz każdego, kto przeprowadza wstępne przetwarzanie, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów; wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej

 

Zakład recyklingu (ZR) – obiekt, w którym dokonuje się przygotowania do  zagospodarowania (wywozu i sprzedaży) zebranych surowców wtórnych (np. makulatury, stłuczki szklanej, metali itd.) poprzez usunięcie zanieczyszczeń i balastu, ewentualne frakcjonowanie (sortowanie na różne gatunki, np. makulatura – na twardą, gazetową i mieszaną, a stłuczkę szklaną na białą, kolorową i mieszaną) i zmniejszenia rozmiarów na potrzeby transportowe przy zastosowaniu prasy

 

Zbieranie odpadów – to każde działanie, w szczególności umieszczanie w pojemnikach, segregowanie i magazynowanie odpadów, które ma na celu przygotowanie ich do transportu do miejsc odzysku lub unieszkodliwiania

 

Zbieranie „od drzwi do drzwi” – wariant systemu odbierania polegający na zbieraniu odpadów gromadzonych w przydomowym pojemniku; osoba zbierająca musi każdorazowo wejść po pojemnik na teren posesji, a po opróżnieniu odstawić pojemnik na miejsce

 

Zbieranie „przy krawężniku” – wariant systemu odbierania; wymaga ustalenia
i przestrzegania harmonogramu zbiórki; użytkownik pojemnika na odpady wystawia go przed posesję rano w dzień zbiórki; zbierający po opróżnieniu zostawia pojemnik na ulicy, a użytkownik zabiera go na teren posesji; system ten często wykorzystuje się do zbiórki bezpojemnikowej, np. w workach foliowych bezzwrotnych

 

Zbieranie selektywne jest wymogiem ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach. W przeciwieństwie do systemu zbierania odpadów niesegregowanych – jest to system oddzielnego zbierania dwóch lub więcej grup odpadów z podziałem według jasno określonych cech. Zbieranie selektywne może być realizowane wg różnych systemów zbierania, najczęściej uzależnionych od rodzaju zabudowy i będącego w dyspozycji sprzętu do zbierania i wywozu. Selektywną zbiórkę w systemie od drzwi do drzwi realizuje się zestawem pojemników wyróżniających się barwą. System zbierania przy krawężniku bazuje na zbieraniu części odpadów (surowców wtórnych) w worki foliowe. Ułatwieniem w prowadzeniu takiej zbiórki dla mieszkańca mogą być stelaże do worków

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

II.                  CHARAKTERYSTYKA GMINY SZULBORZE WIELKIE POD WZGLĘDEM SPOŁECZNO – GOSPODARCZYM

 

Gmina Szulborze Wielkie jest położona we wschodniej części powiatu Ostrów Mazowiecka. Od strony północno – wschodniej na odcinku2,6 kmgranica gminy jest również granicą województw mazowieckiego i podlaskiego. Od północy gmina Szulborze Wielkie sąsiaduje z gminą Andrzejewo, do zachodu z gminą Zaręby Kościelne, od południa i południowego – wschodu z gminą Nur (schemat nr 1).

Administracyjnie gmina Szulborze Wielkie składa się z miejscowości gminnej o tej samej nazwie, gdzie mieści się siedziba władz gminnych oraz z siedemnastu następujących sołectw: Szulborze – Koty wraz z Szulborzem Wielkim, Brulino – Lipskie, Godlewo – Gudosze, Gostkowo, Grędzice, Helenowo, Janczewo – Sukmanki, Janczewo Wielkie, Leśniewo, Mianówek, Słup, Słup – Kolonia, Smolewo – Parcele, Smolewo – Wieś, Świerże – Leśniewek, Uścianek – Dębinka, Zakrzewo – Zalesie.

 

 

Schemat nr 1. Lokalizacja gminy Szulborze Wielkie

 

 

 

 

 

 

 

Gmina Szulborze Wielkie położona jest w pewnym oddaleniu od ośrodków gospodarczych. Najbliższe miejskie ośrodki powiatowe to Ostrów Mazowiecka w odległości ok.30 kmi Zambrów w odległości ok.50 km. Najbliższym ośrodkiem miejskim jest Ciechanowiec.

Gmina Szulborze Wielkie jest gminą typowo rolniczą (skupione w części północnej i środkowej). Pozostałe funkcje podstawowe gminy to:

–                gospodarka leśna w części południowo zachodniej gminy,

–                mieszkalnictwo i obsługa ludności, głównie w zespole wsi Szulborze Wielkie – Szulborze Koty.

 

Funkcje uzupełniające gminy to usługi dla rolnictwa i leśnictwa oraz rozwijana stopniowo turystyka i rekreacja. Na terenie gminy brak jest przemysłu, a usługi rozwijają się na poziomie lokalnym.

 

Ogólna powierzchnia gminy Szulborze Wielkie wynosi4671 ha. Liczbę ludności oraz jej zmiany prezentuje tabela nr 1.

 

Tabela nr 1. Liczba ludności na terenie gminy Szulborze Wielkie

Lp.

Rok

Liczba ludności

Źródło informacji

  1.  

2000

1995

Bank Danych Regionalnych

  1.  

2001

1950

  1.  

2002

1938

Powszechny Spis Narodowy

  1.  

2003

1900

Bank Danych Regionalnych

  1.  

2004

1866

  1.  

31.03.2006   

1967

Urząd Gminy

Źródło: opracowanie własne

 

Użytkowanie terenu w gminie prezentuje tabela nr 2 oraz wykres nr 1.

 

Tabela nr 2. Użytkowanie terenu gminy Szulborze Wielkie

Rodzaj użytkowania

Powierzchnia [ha] w roku

2000

2001

2002

2003

2004

Grunty rolne

2972

2973

2961

2962

2958

Sady

52

52

52

52

52

Łąki

67

67

68

312

312

Pastwiska

386

386

386

144

144

Lasy i tereny leśne

923

923

923

920

902

Pozostałe grunty i nieużytki

271

270

281

281

303

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Regionalnego Banku Danych oraz danych Urzędu Gminy

Wykres nr 1. Użytkowanie terenu gminy Szulborze Wielkie w 2004 r.

 

Źródło: opracowanie własne

 

Średnia wielkość gospodarstwa rolnego wynosi9,92 ha. Na terenie gminy uprawiane są przede wszystkim zboża. W hodowli zwierząt dominuje trzoda chlewna i bydło.

 

Ze względu na liczbę mieszkańców oraz koncentrację funkcji rolę ośrodka gminnego pełni zespół miejscowości Szulborze Wielkie i Szulborze Koty.

Na terenie gminy zarejestrowane jest 56 osób w rejestrze ewidencji działalności gospodarczej, z czego 23 firmy znajdują się na terenie miejscowości gminnej. Profil funkcjonujących działalności gospodarczych związany jest głównie z usługami handlu (sklepy) oraz obsługą rolnictwa. Wśród innych usług, mających znaczenie dla lokalnej społeczności, jest tartak w Szulborzu Wielkim.

Szansę rozwoju gospodarczego dla gminy Szulborze Wielkie stanowi rozwój terenów letniskowych orz infrastruktury służącej rozwojowi turystyki i rekreacji.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

III.              ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI NA TERENIE GMINY SZULBORZE WIELKIE

1.                     Rodzaj, ilość i źródła powstawania wszystkich odpadów

 

Na terenie gminy Szulborze Wielkie nie ma dużych zakładów przemysłowych mogących mieć wpływ na ilość i morfologię wytwarzanych odpadów. W głównej mierze powstają odpady komunalne pochodzące od prywatnych wytwórców oraz odpady organiczne pochodzące z rolnictwa. Potencjalnymi wytwórcami odpadów są:

1)            obiekty użyteczności publicznej – urząd gminy, ośrodek zdrowia,  szkoły,

2)            obiekty handlowe, głównie sklepy,

3)            obiekty rolnicze, np. hodowle trzody chlewnej.

 

Planu gospodarki odpadami dla Powiatu Ostrowskiego nie podaje ilości odpadów wytwarzanych na terenie gminy Szulborze Wielkie [11].

 

1.1.       Odpady komunalne

 

Zgodnie z ustawą o odpadach odpady komunalne [12] to odpady powstające
w gospodarstwach domowych, a także odpady nie zawierające odpadów niebezpiecznych pochodzących od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych.

 

Źródłem ich powstawania są skupiska ludzkie, obiekty użyteczności publicznej oraz obiekty produkcyjno – usługowo – handlowe. Biorąc pod uwagę wyżej przedstawione źródła wytwarzania odpadów komunalnych oraz analizując ich skład z punktu widzenia możliwości technologicznych związanych z odzyskiem i unieszkodliwianiem odpadów, dla potrzeb konstrukcji planu, wyodrębniono niżej wymienione strumienie odpadów:

–                odpady organiczne – domowe odpady organiczne pochodzenia roślinnego i pochodzenia zwierzęcego ulegające biodegradacji oraz odpady pochodzące z pielęgnacji ogródków przydomowych, kwiatów domowych, balkonowych – ulegające biodegradacji,

–                odpady zielone – odpady z ogródków i parków, targowisk, z pielęgnacji zieleńców miejskich, z pielęgnacji cmentarzy – ulegające biodegradacji,

–                papier i karton – opakowania z papieru i tektury, opakowania wielomateriałowe na bazie papieru, papier i tektura – nieopakowaniowe,

–                tworzywa sztuczne – opakowania z tworzyw sztucznych, tworzywa sztuczne – nieopakowaniowe oraz tekstylia,

–                szkło – opakowania ze szkła, szkło – nieopakowaniowe,

–                metale – opakowania z blachy stalowej, opakowania z aluminium, pozostałe odpady metalowe,

–                odpady mineralne – odpady z czyszczenia placów i ulic: gleba, ziemia, kamienie,

–                drobna frakcja popiołowa – odpady ze spalania paliw stałych w piecach domowych (głównie węgla),

–                odpady wielkogabarytowe oraz odpady budowlane – odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych – w części wchodzącej w strumień odpadów komunalnych,

–                odpady niebezpieczne wytwarzane w grupie domowych odpadów komunalnych.

 

Z uwagi na fakt, iż na terenie gminy Szulborze Wielkie nie prowadzono badań ilościowo – jakościowych odpadów komunalnych, do określenia ich charakterystyki na potrzeby niniejszego planu wykorzystano wyniki badań przytoczone w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami i Wojewódzkim Planie Gospodarki Odpadami oraz wyniki badań odpadów prowadzonych przez Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach (IETU). Średni skład morfologiczny odpadów komunalnych prezentują tabela nr 3 oraz wykresy nr 2 i 3. Tabela nr 4 przedstawia wskaźniki nagromadzenia odpadów komunalnych.

 

Tabela nr 2. Średni [%] skład morfologiczny odpadów komunalnych dla terenów wiejskich

Lp.

Frakcja odpadów

Odpady domowe

Odpady z obiektów infrastruktury

  1. 1.  

odpady organiczne pochodzenia roślinnego

13

10

  1. 2.  

odpady organiczne pochodzenia zwierzęcego

1

-

  1. 3.  

inne odpady organiczne

2

-

  1. 4.  

papier i tektura

13

30

  1. 5.  

tworzywa sztuczne

13

30

  1. 6.  

materiały tekstylne

3

3

  1. 7.  

szkło

8

10

  1. 8.  

metale

4

5

  1. 9.  

odpady mineralne

10

5

  1.  

frakcja drobna (poniżej10 mm)

33

7

RAZEM:

100

100

Źródło: wg KPGO, Monitor Polski nr 11 z 28 lutego 2003 r.

 

 

 

Wykres nr 2. Średni skład morfologiczny komunalnych odpadów domowych dla terenów wiejskich

 

Źródło: opracowanie własne wg KPGO, Monitor Polski nr 11 z 28 lutego 2003 r.

 

 

Wykres nr 3. Średni skład morfologiczny komunalnych odpadów z obiektów infrastrukturalnych dla terenów wiejskich

 

 

Źródło: opracowanie własne wg KPGO, Monitor Polski nr 11 z 28 lutego 2003 r.

 

 

 

 

 

Tabela nr 3. Wskaźniki nagromadzenia odpadów komunalnych dla terenów wiejskich

Lp.

Rodzaje odpadów

Przyjęty wskaźniki nagromadzenia [kg/ M/ rok]

  1. 1.  

odpady z gospodarstw domowych

116

  1. 2.  

odpady z obiektów infrastrukturalnych

45

  1. 3.  

odpady wielkogabarytowe

15

  1. 4.  

odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych

40

  1. 5.  

odpady z ogrodów i parków

5

  1. 6.  

odpady niebezpieczne wchodzące w strumień odpadów komunalnych

2

RAZEM:

223

 

Źródło: wg KPGO, Monitor Polski nr 11 z 28 lutego 2003 r.

 

Bilans odpadów komunalnych wytwarzanych na terenie gminy Szulborze Wielkie opracowano na podstawie danych wskaźnikowych. Do obliczeń przyjęto, analogicznie jak w konstrukcji KPGO i WPGO, następujące strumienie odpadów:

1)            odpady kuchenne ulegające biodegradacji, na które składają się: domowe odpady organiczne pochodzenia roślinnego, domowe odpady organiczne pochodzenia zwierzęcego oraz odpady organiczne inne ulegające biodegradacji,

2)            odpady zielone,

3)            papier i karton podzielono na trzy grupy: opakowania z papieru i tektury, opakowania wielomateriałowe na bazie papieru, papier i tektura,

4)            tworzywa sztuczne podzielono na dwie grupy: opakowania z tworzyw sztucznych, tworzywa sztuczne (nieopakowaniowe),

5)            tekstylia,

6)            szkło podzielono na dwie grupy: opakowania ze szkła, szkło (nieopakowaniowe),

7)            metale podzielono na trzy grupy: opakowania z blachy stalowej, opakowania z aluminium, pozostałe odpady metalowe,

8)            odpady mineralne,

9)            drobna frakcja popiołowa,

10)        odpady wielkogabarytowe,

11)        odpady budowlane,

12)        odpady niebezpieczne.

 

Tabela nr 4 prezentuje wskaźniki generowania strumieni (wytwarzania) odpadów komunalnych dla obszarów wiejskich na terenie województwa mazowieckiego.

W oparciu o przyjęty średni wskaźnik nagromadzenia odpadów komunalnych dla województwa mazowieckiego na terenach wiejskich wynoszący 213 kg/ M/ rok oraz liczbę mieszkańców (1.967 osoby [13]) wyliczono teoretycznie wytwarzaną masę odpadów. Ustalono, że na terenie gminy Szulborze Wielkim w sektorze komunalnym w skali roku powstaje 418,97 Mg odpadów.

 

Tabela nr 4. Wskaźniki wytwarzania odpadów komunalnych dla terenów wiejskich

Lp.

Rodzaje odpadów

kg/M/rok

  1.  

odpady kuchenne ulegające biodegradacji

25,76

  1.  

odpady zielone

5,00

  1.  

papier i tektura nieopakowaniowe

9,42

  1.  

opakowania z papieru i tektury

9,42

  1.  

opakowania wielomateriałowe

2,09

  1.  

tworzywa sztuczne nieopakowaniowe

14,65

  1.  

opakowana z tworzyw sztucznych

6,28

  1.  

odpady tekstylne

4,83

  1.  

szkło nieopakowaniowe

1,93

  1.  

opakowania ze szkła

10,95

  1.  

metale

4,51

  1.  

opakowania z blachy stalowej

1,29

  1.  

opakowania z aluminium

0,64

  1.  

odpady mineralne

16,10

  1.  

drobna frakcja popiołowa

53,13

  1.  

odpady wielkogabarytowe

15,00

  1.  

odpady budowlane

30,00

  1.  

odpady niebezpieczne

2,00

RAZEM:

213,00

 

Źródło: wg WPGO

 

Biorąc pod uwagę wskaźnik nagromadzenia odpadów przyjęty dla gminy Szulborze Wielkie w Planie gospodarki odpadami dla Powiatu Ostrowskiego, wynoszący 150 kg/ M/ rok ilość odpadów powstających na terenie gminy wyniesie 314 Mg odpadów w skali roku.

 Na potrzeby niniejszego Planu do obliczeń przyjęto średni wskaźnik  nagromadzenia odpadów komunalnych dla województwa mazowieckiego na terenach wiejskich wynoszący 213 kg/ M/ rok.

 

Szczegółowy bilans odpadów komunalnych w gminie Szulborze Wielkie na koniec 2006 r.  prezentują tabela nr 5 oraz wykresy nr 4 – 6 (wyliczenia te stanowią prognozę przewidywanej do wytworzenia ilości odpadów).

 

 

Tabela nr 5. Bilans odpadów komunalnych dla gminy Szulborze Wielkie w 2006 r.

Lp.

Rodzaje odpadów

Wskaźnik wytwarzania odpadów komunalnych

Ilość odpadów komunalnych wytwarzanych na terenie gminy [Mg]

kg/M/rok

%

  1.  

odpady kuchenne ulegające biodegradacji

25,76

12,09

50,67

  1.  

odpady zielone

5,00

2,35

9,83

  1.  

papier i tektura nieopakowaniowe

9,42

4,42

18,53

  1.  

opakowania z papieru i tektury

9,42

4,42

18,53

  1.  

opakowania wielomateriałowe

2,09

0,98

4,11

  1.  

tworzywa sztuczne nieopakowaniowe

14,65

6,87

28,82

  1.  

opakowana z tworzyw sztucznych

6,28

2,95

12,35

  1.  

odpady tekstylne

4,83

2,27

9,50

  1.  

szkło nieopakowaniowe

1,93

0,91

3,80

  1.  

opakowania ze szkła

10,95

5,15

21,54

  1.  

metale

4,51

2,12

8,87

  1.  

opakowania z blachy stalowej

1,29

0,61

2,54

  1.  

opakowania z aluminium

0,64

0,30

1,26

  1.  

odpady mineralne

16,10

7,56

31,67

  1.  

drobna frakcja popiołowa

53,13

24,93

104,51

  1.  

odpady wielkogabarytowe

15,00

7,04

29,50

  1.  

odpady budowlane

30,00

14,08

59,01

  1.  

odpady niebezpieczne

2,00

0,94

3,93

RAZEM:

213,00

100,00

418,97

 

Źródło: opracowanie własne

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wykres nr 4. Wskaźniki wytwarzania odpadów komunalnych dla terenów wiejskich

[kg/ M/ rok]

 

Źródło: opracowanie własne

 

 

 

Wykres nr 5. Wskaźnik wytwarzania poszczególnych grup odpadów komunalnych dla terenów wiejskich [%]

 

Źródło: opracowanie własne

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wykres nr 6. Ilość poszczególnych grup odpadów komunalnych wytworzonych na terenie gminy Szulborze Wielkie w 2006 r. [Mg]

 

Źródło: opracowanie własne

 

Odpady ulegające biodegradacji

 

Mianem odpadów ulegających biodegradacji [14] określa się odpady, które ulegają rozkładowi tlenowemu lub beztlenowemu przy udziale mikroorganizmów. Powyższa grupę odpadów tworzą:

-               odpady kuchenne ulegające biodegradacji,

-               odpady zielone,

-               papier i tektura nieopakowaniowe,

-               odpady z opakowań papierowych i tekturowych.

 

Na terenie gminy Szulborze Wielkie nie jest prowadzona selektywna zbiórka odpadów ulegających biodegradacji, co wynika z rolniczego charakteru gminy. Większość odpadów biodegradowalnych zagospodarowywana jest w gospodarstwach domowych.

W związku z brakiem szczegółowych danych dotyczących ilości tej kategorii odpadów, dla potrzeb niniejszego Planu gospodarki odpadami ich ilość oszacowano na podstawie przyjętych wskaźników i zaprezentowano w tabeli nr 6 oraz na wykres nr 7.

 

Tabela nr 6. Bilans odpadów ulegających biodegradacji wytworzonych na terenie gminy
Szulborze Wielkie w 2006 r.

Lp.

Rodzaje odpadów

Ilość odpadów wytwarzanych

[Mg]

%

  1.  

odpady kuchenne ulegające biodegradacji

50,67

51,9

  1.  

odpady zielone

9,83

10,1

  1.  

papier i tektura nieopakowaniowe

18,53

19,0

  1.  

opakowania z papieru i tektury

18,53

19,0

Razem:

97,56

100,0

Źródło: opracowanie własne

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wykres nr 7. [%] skład odpadów ulegających biodegradacji wytworzonych na terenie Szulborze Wielkie w 2006 r.


Źródło: opracowanie własne

 

 

Odpady wielkogabarytowe

 

Odpady wielkogabarytowe, zwane inaczej blokującymi [15] to odpady tj. stare meble, sprzęt gospodarstwa domowego, części lub całe maszyny już nie używane w gospodarstwach rolnych itp., których nie można zbierać w ramach normalnego systemu zbiórki odpadów komunalnych z powodu ich rozmiaru (nie mieszczą się do typowych stosowanych w gminie pojemników na odpady).

Średni skład odpadów wielkogabarytowych przedstawia tabela nr 7.

 

Tabela nr 7. Średni skład odpadów wielkogabarytowych (%)

Lp.

Wyszczególnienie

Wartość

  1.  

drewno

60,0

  1.  

metale

30,0

  1.  

inne (balastowe, materace, plastik, itp.)

10,0

Razem:

100,0

 

Źródło: wg KPGO, Monitor Polski nr 11 z 28 lutego 2003 r.

 

Na terenie gminy Szulborze Wielkie nie jest prowadzona zbiórka odpadów wielkogabarytowych. W 2006 r. na terenie gminy prognozuje się wytworzenie 29,50 Mg odpadów wielkogabarytowych.

 

 

Odpady budowlano – remontowe

 

W skład odpadów budowlano – remontowych wchodzą:

-               odpady materiałów oraz elementów budowlanych i drogowych, tj. gruz ceglany, betonowy, ceramiczny, asfaltowy,

-               odpady drewna, szkła i tworzyw sztucznych,

-               odpady asfaltów, smół i produktów smołowych (pokrycia dachowe),

-               złom metaliczny,

-               gleba i grunt z wykopów (kamienie i żwir),

-               odpady materiałów izolacyjnych.

 

Średni skład odpadów budowlano – remontowych (wg KPGO, Monitor Polski
nr 11 z 28 lutego 2003 r.) oraz ilość poszczególnych składników tej kategorii odpadów wytworzonych na terenie gminy Szulborze Wielkie w 2006 r. prezentuje tabela nr 8 oraz wykres nr 8.

 

Tabela nr 8. Bilans odpadów budowlano – remontowych wytworzonych na terenie
gminy Szulborze Wielkie w 2006 r.

Lp.

Rodzaje odpadów

Skład [%]

Ilość [Mg]

  1. 1.  

gruz ceglany, betonowy, ceramiczny, asfaltowy

60,0

35,40

  1. 2.  

odpady drewna, szkła i tworzyw sztucznych

8,0

4,72

  1. 3.  

asfalty, smoły, produkty smołowe (pokrycia dachowe)

7,0

4,13

  1. 4.  

złom metaliczny

5,0

2,95

  1. 5.  

gleba, grunt, kamienie i żwiry

15,0

8,86

  1. 6.  

materiały izolacyjne

5,0

2,95

Razem:

100,0

59,01

Źródło: opracowanie własne

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wykres nr 8. Bilans odpadów budowlano – remontowych wytworzonych na terenie

 gminy Szulborze Wielkie w 2006 r. [Mg]

 

Źródło: opracowanie własne

 

Na terenie gminy nie jest prowadzony system selektywnej zbiórki odpadów budowlano – remontowych wytworzonych przez mieszkańców.

 

Odpady niebezpieczne (tzw. problemowe)

 

Odpady niebezpieczne w strumieniu odpadów komunalnych [16] powstające w gospodarstwach domowych i obiektach użyteczności publicznej i obsługi ludności oraz odpady z wyjątkiem odpadów niebezpiecznych z zakładów opieki zdrowotnej oraz weterynaryjnych. Według klasyfikacji odpadów do odpadów problemowych zaliczamy: farby, kleje, lepiszcze, żywice, rozpuszczalniki, odczynniki fotograficzne, pestycydy, herbicydy, insektycydy, lampy fluorescencyjne i inne odpady zawierające rtęć, a także baterie, akumulatory oraz leki cytostatyczne i cytotoksyczne.

Odpady te ze względu na swój charakter wymagają selektywnego gromadzenia
i specjalnego systemu unieszkodliwiania odrębnego dla każdego typu odpadów. Aktualnie na terenie gminy nie jest prowadzona selektywna zbiórka odpadów niebezpiecznych wydzielonych ze strumienia odpadów komunalnych, w związku z czym trafiają na składowisko odpadów komunalnych, co w znaczący sposób utrudniają jego funkcjonowanie oraz powodują szkodliwe oddziaływanie składowiska na środowisko.

Ilość poszczególnych rodzajów odpadów niebezpiecznych w strumieniu odpadów komunalnych wytworzonych w gminie Szulborze Wielkie w 2006 r. prezentuje tabela nr 9
i wykres nr 9. Udział poszczególnych rodzajów odpadów niebezpiecznych, ze względu na brak badań z terenu gminy, został przyjęty na podstawie danych opracowanych przez Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach.

 

Tabela nr 9. Bilans odpadów niebezpiecznych w strumieniu odpadów komunalnych wytworzonych na terenie gminy Szulborze Wielkie w 2006 r.

Kod odpadu

Rodzaje odpadów

Skład [%]

Ilość [Mg]

20 01 33

baterie i akumulatory ołowiowe

12,0

0,47

20 01 29

detergenty zawierające substancje niebezpieczne

5,0

0,20

20 01 17

odczynniki fotograficzne

2,0

0,08

20 01 27

farby, tłuszcze, farby drukarskie, kleje i żywice zawierające substancje niebezpieczne

35,0

1,38

20 01 14

20 01 15

kwasy i alkalia

1,0

0,04

20 01 31

lampy fluorescencyjne i inne odpady zawierające rtęć

5,0

0,20

20 01 31

leki cytotoksyczne i cytostatyczne

4,0

0,16

20 01 26

oleje i tłuszcze

10,0

0,38

20 01 19

środki ochrony roślin

5,0

0,20

20 01 35

zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne

10,0

0,38

20 01 37

drewno zawierające substancje niebezpieczne

5,0

0,20

20 01 23

urządzenia zawierające freony

3,0

0,12

20 01 13

rozpuszczalniki

3,0

0,12

Razem:

100,0

3,93

Źródło: opracowanie własne

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wykres nr 9. Bilans odpadów niebezpiecznych w strumieniu odpadów komunalnych wytworzonych na terenie gminy Szulborze Wielkie w 2006 r. [Mg]

 

Źródło: opracowanie własne

 

 

 

 

Odpady opakowaniowe

 

Mianem odpadów opakowaniowych [17] określa się wszystkie opakowania, w tym opakowania wielokrotnego użytku wycofane z ponownego użycia, stanowiące odpady w rozumieniu przepisów o odpadach, z wyjątkiem odpadów powstających w procesie produkcji opakowań. W skład powyżej grupy odpadów komunalnych wchodzą: opakowania z papieru i tektury, opakowania wielomateriałowe, opakowana z tworzyw sztucznych, opakowania ze szkła oraz opakowania z blachy stalowej i aluminium.

 

Do dnia sporządzania niniejszego Planu gospodarki odpadami nie prowadzono systemu ewidencji odpadów opakowaniowych, w związku z czym na potrzeby niniejszego planu ich ilość oszacowano na podstawie uśrednionych wskaźników wytwarzania odpadów przeliczonych na statystycznego mieszkańców (wg WPGO). Wyniki prezentuje tabela nr 10 oraz wykres nr 10.

Na terenie gminy Szulborze Wielkie nie jest prowadzona selektywna zbiórka odpadów opakowaniowych.

 

Tabela nr 10. Bilans odpadów opakowaniowych dla gminy Szulborze Wielkie w 2006 r.

Lp.

Rodzaje odpadów

Wskaźnik wytwarzania odpadów opakowaniowych

[kg/M/rok]

Ilość odpadów wytwarzanych

Mg/M/rok

%

  1.  

opakowania z papieru i tektury

9,42

18,53

30,71

  1.  

opakowania wielomateriałowe

2,09

4,11

6,81

  1.  

opakowana z tworzyw sztucznych

6,28

12,35

20,47

  1.  

opakowania ze szkła

10,95

21,54

35,71

  1.  

opakowania z blachy stalowej

1,29

2,54

4,21

  1.  

opakowania z aluminium

0,64

1,26

2,09

Razem:

30,67

60,33

100,00

 

Źródło: opracowanie własne

 

 

 

 

 

 

 

Wykres nr 10. [%] skład odpadów opakowaniowych wytworzonych na terenie
gminy Szulborze Wielkie w 2006 r.

 

Źródło: opracowanie własne

 

 

1.2.       Odpady przemysłowe

 

Kolejną kategorią odpadów powstających na terenie gminy Szulborze Wielkie są odpady z sektora gospodarczego, powstające w efekcie realizacji działalności rolniczej i usługowej (szczególnie usługi komunalne i budowlane).

Wśród najważniejszych grup odpadów przemysłowych powstających na terenie analizowanej gminy wymienić należy [18]:

-                odpady z rolnictwa (grupa 02),

-                odpady z przetwórstwa drewna (grupa 03), np. trociny, wióry, ścinka, itp,

-                odpady z procesów termicznych (grupa 10),

-                odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej (grupa 17), np. odpady z remontów i przebudowy dróg,

-                odpady nieujęte w innych grupach (grupa 16), np. zużyte opony.

 

Ze względu na brak jakichkolwiek zestawień odpadów przemysłowych prowadzonych na poziomie gminy oszacowanie ilości tej kategorii odpadów powstających na terenie gminy Szulborze Wielkie nie jest możliwe.

 

1.3.       Odpady niebezpieczne

 

Do sektora odpadów gospodarczych zalicza się także odpady niebezpieczne [19], mianem których określa się odpady należące do kategorii lub rodzajów odpadów określonych:

-                na liście A załącznika nr 2 do ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach oraz posiadające co najmniej jedną z właściwości wymienionych w załączniku nr 4 do niniejszej ustawy,

-                na liście B załącznika nr 2 do ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach
i zawierające którykolwiek ze składników wymienionych w załączniku nr 3 do niniejszej ustawy oraz posiadające co najmniej jedną z właściwości wymienionych w załączniku nr 4 do niniejszej ustawy.

 

Na terenie gminy Szulborze Wielkie nie jest prowadzona ewidencja odpadów niebezpiecznych powstających w efekcie prowadzenia działalności gospodarczej.

Specyficzną kategorią odpadów niebezpiecznych, na temat których istnieją informację są odpady zawierające azbest, dla których wykonano na terenie gminy inwentaryzację. Ilość odpadów zawierających azbest prezentuje tabela nr 11 (stan na 01.01.2004 r.).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tabela nr 11. Informacja o ilości i miejscu występowania odpadów zawierających azbest na terenie gminy Szulborze Wielkie

Lp.

Miejsce występowania odpadów

Ilość [m2]

 
 
  1.  

Brulino Lipskie

7.550

 

  1.  

Godlewo Gudosze

6.939

 

  1.  

Gostkowo

11.937

 

  1.  

Grędzice

12.307

 

  1.  

Helenowo

2.807

 

  1.  

Janczewo Sukmanki

2.825

 

  1.  

Janczewo Wielkie

12.788

 

  1.  

Leśniewo

14.086

 

  1.  

Mianówek

5.705

 

  1.  

Słup Kolnia

6.811

 

  1.  

Słup

9.220

 

  1.  

Smolewo Parcele

4.819

 

  1.  

Smolewo Wieś

9.037

 

  1.  

Szulborze Wielkie

17.060

 

  1.  

Świerże Leśniewek

6.953

 

  1.  

Uścianek Dębianka

8.810

 

  1.  

Zakrzewo Zalesie

6.470

 

RAZEM:

146.124

 

 

 

2.                     Rodzaj i ilość odpadów poddawanych poszczególnym procesom odzysku

 

Pod pojęciem odzysku odpadów rozumieć należy wszelkie działania, niestwarzające zagrożenia dla życia, zdrowia ludzi lub dla środowiska, polegające na wykorzystaniu odpadów w całości lub w części, lub prowadzące do odzyskania z odpadów substancji, materiałów lub energii i ich wykorzystania, określone w załączniku nr 5 do ustawy z dnia
27 kwietnia 2001 r. o odpadach

Cytowany załącznik podaje następujące procesy odzysku odpadów:

1)            wykorzystanie jako paliwa lub innego środka wytwarzania energii,

2)            regeneracja lub odzyskiwanie rozpuszczalników,

3)            recykling lub regeneracja substancji organicznych, które nie są stosowane jako rozpuszczalniki (włączając kompostowanie i inne biologiczne przekształcanie),

4)            recykling lub regeneracja metali i związków metali,

5)            recykling lub regeneracja innych materiałów nieorganicznych

6)            regeneracja kwasów lub zasad,

7)            odzyskiwanie składników stosowanych do usuwania zanieczyszczeń,

8)            odzyskiwanie składników z katalizatorów,

9)            powtórna rafinacja oleju lub inne sposoby ponownego wykorzystania oleju,

10)        rozprowadzenie na powierzchni ziemi, w celu nawożenia lub ulepszania gleby lub rekultywacji gleby i ziemi,

11)        wykorzystanie odpadów pochodzących z któregokolwiek z działań wymienionych w punktach od 1 do 10,

12)        wymiana odpadów w celu poddania któremukolwiek z działań wymienionych
w punktach od 1 do 11,

13)        magazynowanie odpadów, które mają być poddane któremukolwiek z działań wymienionych w punktach od 1 do 12 (z wyjątkiem tymczasowego magazynowania w czasie zbiórki w miejscu, gdzie odpady są wytwarzane),

14)        inne działania prowadzące do wykorzystania odpadów w całości lub części lub do odzyskania z odpadów substancji lub materiałów, łącznie z ich wykorzystaniem, niewymienione w punktach od 1 do 13.

 

Na terenie gminy Szulborze Wielkie odzysk odpadów prowadzony jest wyłącznie poprzez kompostowanie odpadów organicznych powstających w indywidualnych gospodarstwach domowych, co wiąże się z rolniczym charakterem gminy (brak jednak danych dotyczących wielkości tych działań).

 

 

3.                     Rodzaj i ilość odpadów poddawanych poszczególnym procesom unieszkodliwiania

 

Mianem unieszkodliwiania odpadów określa się poddanie odpadów procesom przekształceń biologicznych, fizycznych lub chemicznych określonym w załączniku nr 6 do ustawy o odpadach, w celu doprowadzenia ich do stanu, który nie stwarza zagrożenia dla życia, zdrowia ludzi lub dla środowiska, tj.:

1)            składowanie na składowiskach odpadów obojętnych,

2)            obróbka w glebie i ziemi (np. biodegradacja odpadów płynnych lub szlamów
w glebie i ziemi),

3)            składowanie poprzez głębokie wtryskiwanie (np. wtryskiwanie odpadów, które można pompować),

4)            retencja powierzchniowa (np. umieszczanie odpadów na poletkach osadowych lub lagunach),

5)            składowanie na składowiskach odpadów niebezpiecznych lub na składowiskach odpadów innych niż niebezpieczne,

6)            odprowadzanie do wód z wyjątkiem mórz,

7)            lokowanie (zatapianie) na dnie mórz,

8)            obróbka biologiczna niewymieniona w innym punkcie niniejszego załącznika,
w wyniku której powstają odpady, unieszkodliwiane za pomocą któregokolwiek
z procesów wymienionych w punktach od 1 do 12 (np. fermentacja),

9)            obróbka fizyczno – chemiczna niewymieniona w innym punkcie niniejszego załącznika, w wyniku której powstają odpady, unieszkodliwiane za pomocą któregokolwiek z procesów wymienionych w punktach od 1 do 12 (np. parowanie, suszenie, strącanie)

10)        termiczne przekształcanie odpadów w instalacjach lub urządzeniach zlokalizowanych na lądzie,

11)        termiczne przekształcanie odpadów w instalacjach lub urządzeniach zlokalizowanych na morzu,

12)        składowanie odpadów w pojemnikach w ziemi (np. w kopalni)

13)        sporządzanie mieszanki lub mieszanie przed poddaniem któremukolwiek
z procesów wymienionych w punktach od 1 do 12,

14)        przepakowywanie przed poddaniem któremukolwiek z procesów wymienionych
w punktach od 1 do 13

15)        magazynowanie w czasie któregokolwiek z procesów wymienionych w punktach od 1 do 14 (z wyjątkiem tymczasowego magazynowania w czasie zbiórki w miejscu, gdzie odpady są wytwarzane).

 

Aktualnie na terenie gminy Szulborze Wielkie podstawowym i jedynym sposobem unieszkodliwiania odpadów komunalnych jest ich składowanie na urządzonym składowisku odpadów komunalnych w Czerwonym Borze, gmina Zambrów. Usługi w zakresie wywozu nieczystości stałych z terenu gminy świadczy Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Zambrowie. Gmina w 2005 r. rozpoczęła wprowadzanie selektywnej zbiórki odpadów komunalnych.

Brak informacji na temat sposobu unieszkodliwiania odpadów niebezpieczne wytwarzane przez podmioty gospodarcze funkcjonujące na terenie gminy.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4.                     Rodzaj, rozmieszczenie oraz moc przerobowa instalacji do odzysku
i unieszkodliwiania odpadów, w szczególności odpadów komunalnych oraz wykaz podmiotów prowadzących działalność w zakresie zbierania, transportu, odzysku oraz unieszkodliwiania odpadów komunalnych

 

Pod pojęciem instalacji rozumieć należy [20]:

-               stacjonarne urządzenie techniczne,

-               zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu,

-               budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami,

których eksploatacja może powodować emisję zanieczyszczeń do środowiska.

 

Na terenie gminy Szulborze Wielkie nie posiadają lokalizacji instalacje służące odzyskowi odpadów żadnej z analizowanych kategorii. Procesowi unieszkodliwiania na terenie gminy poddawane są jedynie odpady komunalne – poprzez ich składowanie na składowisku odpadów komunalnych w Czerwonym Borze, gmina Zambrów.

Zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości na terenie gminy posiada firma MPK Sp. z o.o., ul. Kołobrzeska 5, 07 – 401 Ostrołęka (decyzja Wójta Gminy z dnia 20 lipca 2005 r. nr Gk.7660 – 02/ 05). Zezwolenie obowiązuje do 31 lipca 2015 r. Przedsiębiorstwo posiada umowę:

–                z firmą INTERCELL RECYCLING Sp. z o.o. w Warszawie na odbiór makulatury,

–                z firmą KRYNICKI RECYKLING Sp. z o.o. w Olsztynie na odbiór opakowań szklanych i stłuczki szklanej,

–                z firmą RECYKLING SERWIS Sp. z o.o. w Nowogrodzie na odbiór opakowań z tworzyw sztucznych,

–                z Rekpol Organizacja Odzysku S. A. w Warszawie na recykling odpadów opakowaniowych,

–                z PKG Sp. z o.o. w Zambrowie na przyjmowanie i unieszkodliwianie odpadów komunalnych na składowisku w Czerwonym Borze

 

 

 

 

IV.                 PROGNOZA ZMIAN ILOŚCI ODPADÓW POWSTAJĄCYCH NA TERENIE GMINY SZULBORZE WIELKIE

 

Przewidywanie ilości i jakości odpadów powstających na określonym terenie
w wyniku działalności człowieka, stanowią podstawę całego Planu gospodarki odpadami dla gminy Szulborze Wielkie na lata 2006 – 2013. Oczywiście zmiany jakości i ilości odpadów następują wolno, tak jak wolno przebiegają zmiany w przyzwyczajeniach oraz w poziomie dochodów i konsumpcji ludności. Na prognozowane zmiany wielkości strumienia odpadów składają się zasadniczo dwa czynniki tj. liczba ludności oraz jednostkowy wskaźnik emisji odpadów liczony w kg/ M/ rok odpadów.

Na potrzeby niniejszego Planu założono, że w perspektywicznym okresie do roku 2013 następować będzie spadek liczby ludności na tereni gminy i będzie się on kształtował na poziomie ok. 0,5 % rocznie. Zmiany demograficzne przedstawia tabela nr 12.

 

Tabela nr 12. Liczba ludności gminy Szulborze Wielkie w perspektywicznym okresie

Rok

Liczba mieszkańców

Rok

Liczba mieszkańców

2006

1967

2010

1927

2007

1957

2011

1917

2008

1947

2012

1907

2009

1937

2013

1897

Źródło: opracowanie własne

 

Dla celów niniejszej prognozy wykorzystano zmiany wielkości wskaźników emisji odpadów przyjęte na podstawie badań Instytutu Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach. Zmiany te zakładają stały w określonym procencie (w skali roku) przyrost danego wskaźnika emisji, stały regres lub stagnację w okresach 2003 – 2005, 2006 – 2010 oraz 2011 – 2015. Wskaźniki te przedstawiono w tabeli nr 13. Tabela nr 14 prezentuje zmiany wskaźników emisji odpadów w kg/ M/ rok.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tabela nr 13. Prognoza zmian wskaźników emisji odpadów w latach 2003 – 2015 r.

Lp.

Rodzaj odpadów

Procentowe zmiany wskaźnika emisji odpadów w latach

2003 – 2005

2006 – 2010

2011 – 2015

  1.  

odpady kuchenne ulegające biodegradacji

1,0

1,5

0,5

  1.  

odpady zielone

1,0

1,5

0,5

  1.  

papier i tektura nieopakowaniowe

2,0

1,0

0,0

  1.  

opakowania z papieru i tektury

1,5

2,0

2,0

  1.  

opakowania wielomateriałowe

2,0

2,0

2,0

  1.  

tworzywa sztuczne nieopakowaniowe

1,5

0,5

- 2,0

  1.  

opakowana z tworzyw sztucznych

2,0

1,5

1,5

  1.  

odpady tekstylne

1,5

1,5

1,5

  1.  

szkło nieopakowaniowe

1,0

1,0

1,0

 

opakowania ze szkła

1,5

2,0

1,0

 

metale

2,0

2,0

2,0

 

opakowania z blachy stalowej

1,0

0,0

0,0

 

opakowania z aluminium

1,0

1,0

1,0

 

odpady mineralne

1,0

2,0

2,0

 

drobna frakcja popiołowa

- 2,0

- 3,0

-3,0

 

odpady wielkogabarytowe

3,0

1,0

1,0

 

odpady budowlane

3,0

2,0

2,0

 

odpady niebezpieczne

1,0

1,0

1,0

 

Źródło: na podstawie WPGO

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tabela nr 14. Wskaźniki emisji odpadów w kg/ M/ rok

Lp.

Rodzaj odpadów

Wskaźnik emisji odpadów

2006 – 2010

2011 – 2015

  1.  

odpady kuchenne ulegające biodegradacji

26,15

25,88

  1.  

odpady zielone

5,07

5,02

  1.  

papier i tektura nieopakowaniowe

9,51

9,51

  1.  

opakowania z papieru i tektury

9,72

9,95

  1.  

opakowania wielomateriałowe

2,17

2,22

  1.  

tworzywa sztuczne nieopakowaniowe

14,94

14,64

  1.  

opakowana z tworzyw sztucznych

6,50

6,60

  1.  

odpady tekstylne

4,97

5,05

  1.  

szkło nieopakowaniowe

1,98

1,99

 

opakowania ze szkła

11,34

11,45

 

metale

4,69

4,69

 

opakowania z blachy stalowej

1,30

1,30

 

opakowania z aluminium

0,65

0,66

 

odpady mineralne

16,59

16,92

 

drobna frakcja popiołowa

50,51

48,99

 

odpady wielkogabarytowe

15,60

15,76

 

odpady budowlane

31,52

32,15

 

odpady niebezpieczne

2,04

2,06

 

Źródło: opracowanie własne

 

W związku z funkcjonującym obecnie podziałem kompetencji w zakresie gospodarki odpadami szczegółowa prognoza zmian ilości odpadów powstających na terenie gminy Szulborze Wielkie przeprowadzona zostanie tylko w odniesieniu do odpadów komunalnych. Za stan wyjściowy przyjęto rok 2006, za granicę prognozy rok 2013.

Prognozę ilości odpadów komunalnych przewidzianych do wytworzenia na terenie gminy Szulborze Wielkie w latach 2006 – 2013 r. prezentuje tabela nr 15 oraz wykres nr 11.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tabela nr 15. Prognoza ilości odpadów komunalnych przewidzianych do wytworzenia na terenie gminy Szulborze Wielkie w Mg/ rok

Lp.

Rodzaj odpadów

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

  1.  

odpady kuchenne ulegające biodegradacji

51,17

50,91

50,65

50,39

49,61

49,35

49,09

  1.  

odpady zielone

9,92

9,87

9,82

9,76

9,62

9,57

9,52

  1.  

papier i tektura nieopakowaniowe

18,61

18,51

18,42

18,32

18,23

18,13

18,04

  1.  

opakowania z papieru i tektury

19,02

18,92

18,82

18,73

19,07

18,97

18,87

  1.  

opakowania wielomateriałowe

4,24

4,22

4,20

4,18

4,25

4,23

4,21

  1.  

tworzywa sztuczne nieopakowaniowe

29,23

29,08

28,93

28,78

28,06

27,91

27,77

  1.  

opakowana z tworzyw sztucznych

12,72

12,65

12,59

12,52

12,65

12,58

12,52

  1.  

odpady tekstylne

9,72

9,67

9,62

9,57

9,68

9,63

9,57

  1.  

szkło nieopakowaniowe

3,87

3,85

3,83

3,81

3,81

3,79

3,77

  1.  

opakowania ze szkła

22,19

22,07

21,96

21,85

21,94

21,83

21,72

  1.  

metale

9,17

9,13

9,08

9,03

8,99

8,94

8,89

  1.  

opakowania z blachy stalowej

2,54

2,53

2,51

2,50

2,49

2,47

2,46

  1.  

opakowania z aluminium

1,27

1,26

1,25

1,25

1,26

1,25

1,25

  1.  

odpady mineralne

32,46

32,30

32,13

31,96

32,43

32,26

32,09

  1.  

drobna frakcja popiołowa

98,84

98,34

97,83

97,33

93,91

93,42

92,93

  1.  

odpady wielkogabarytowe

30,52

30,37

30,21

30,06

30,21

30,05

29,89

  1.  

odpady budowlane

61,68

61,36

61,05

60,73

61,63

61,31

60,98

  1.  

odpady niebezpieczne

3,99

3,97

3,95

3,93

3,94

3,92

3,90

Razem:

421,16

419,01

416,85

414,70

411,78

409,61

407,47

 

Źródło: opracowanie własne

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wykres nr 11. Prognoza ilości odpadów komunalnych przewidzianych do wytworzenia na terenie Szulborze Wielkie w Mg/ rok

 

 

 

 

Odpady ulegające biodegradacji

 

Tabela nr 16 prezentuje prognozę ilości odpadów ulegających biodegradacji przewidzianych do wytworzenia na terenie gminy Szulborze Wielkie.

Według wymogów prawa, a w szczególności art. 5 Dyrektywy 1999/31/EC ilość odpadów biodegradowalnych deponowanych na składowiska odpadów musi ulegać stopniowemu zmniejszaniu. Przyjęte progi redukcji kształtują się w sposób następujący:

-                do 2010 r. – 75 % (wagowo) całkowitej ilości odpadów komunalnych ulegających biodegradacji w 1995 r.,

-                do 2013 r. – 50 % (wagowo) całkowitej ilości odpadów komunalnych ulegających biodegradacji w 1995 r.,

-                do 2020 r. – 35 % (wagowo) całkowitej ilości odpadów komunalnych ulegających biodegradacji w 1995 r.

 

W wyliczeniu ilości odpadów ulegających biodegradacji wzięto także pod uwagę obowiązek recyklingu opakowań papierowych wynika z zapisów Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 maja 2005 r. w sprawie rocznych poziomów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych i poużytkowych (Dz. U. r. Nr 103, poz. 872).

 

Podsumowując poniższe dane należy zaznaczyć, że w gminie o charakterze rolniczym, tj. gmina Szulborze Wielkie większość odpadów ulegających biodegradacji jest zagospodarowywana na potrzeby własne mieszkańców. W związku z tym faktyczna ilość odpadów wywożonych z terenu gminy na składowisko jest znacznie niższa.

 

Tabela nr 16. Prognoza ilości odpadów ulegających biodegradacji przewidzianych do wytworzenia na terenie gminy Szulborze Wielkie w Mg/ rok

Lp.

Rodzaj odpadów

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

  1.  

odpady kuchenne

ulegające biodegradacji

51,17

50,91

50,65

50,39

49,61

49,35

49,09

  1.  

odpady zielone

9,92

9,87

9,82

9,76

9,62

9,57

9,52

  1.  

papier i tektura nieopakowaniowe

18,61

18,51

18,42

18,32

18,23

18,13

18,04

  1.  

opakowania z papieru i tektury

19,02

18,92

18,82

18,73

19,07

18,97

18,87

  1.  

razem odpady ulegające biodegradacji

98,72

98,21

97,71

97,20

96,53

96,02

95,52

  1.  

obowiązkowy recykling opakowań papierowych

45%

48%

-

-

-

-

-

  1.  

obowiązkowy recykling opakowań papierowych

8,37

9,08

-

-

-

-

-

  1.  

razem odpady ulegające biodegradacji bez opakowań papierowych poddanych obowiązkowemu recyklingowi

90,35

89,13

-

-

-

-

-

  1.  

Dopuszczalne składowanie (w stosunku do 1995 r.)

64,10

62,88

-

-

-

-

-

  1.  

Dodatkowy konieczny recykling

26,25

26,25

-

-

-

-

-

 

Źródło: opracowanie własne

 

Jako ilość bazową należy przyjąć ilość odpadów biodegradalnych wytworzonych w 1995 r. dla gminy Szulborze Wielkie wartość bazowa została określona na poziomie 35 Mg

 

 

Odpady wielkogabarytowe

 

Zgodnie z założeniami WPGO na terenie województwa mazowieckiego przewiduje się rozwój i podniesienie skuteczności selektywnej zbiórki odpadów wielkogabarytowych dla osiągnięcia odpowiednich limitów odzysku i recyklingu. Zakłada się następujący rozwój selektywnej zbiórki odpadów wielkogabarytowych:

-                w roku 2006 – 20 % całkowitej ilości wytwarzanych odpadów,

-                w roku 2010 – 50 % całkowitej ilości wytwarzanych odpadów.

W celu określenia potencjalnych ilości odpadów wielkogabarytowych, które powinny zostać przekazane do odzysku i unieszkodliwienia, wykonano prognozę ich ilości w poszczególnych latach i przedstawiono ją w tabeli nr 17.

 

Tabela nr 17. Prognoza ilości odpadów wielkogabarytowych przewidzianych do wytworzenia i odzysku na terenie gminy Szulborze Wielkie w latach 2006 i 2010  

Rok

Ilość odpadów wielkogabarytowych [Mg/ rok]

wytworzonych

przeznaczonych do odzysku

2006

29,50

5,90

2010

30,06

15,03

 

Źródło: opracowanie własne

 

Odpady budowlano – remontowe

 

Zgodnie z założeniami KPGO i WPGO przewiduje się następujące poziomy odzysku odpadów budowlano – remontowych:

-                w roku 2006 – 15 % całkowitej ilości wytwarzanych odpadów,

-                w roku 2010 – 45 % całkowitej ilości wytwarzanych odpadów.

 

W celu określenia potencjalnych ilości odpadów budowlano – remontowych, które powinny zostać przekazane do odzysku i recyklingu, wykonano prognozę ilości odpadów wielkogabarytowych w poszczególnych latach i przedstawiono ją w tabeli nr 18.

 

Tabela nr 18. Prognoza ilości odpadów budowlano – remontowych przewidzianych do wytworzenia i odzysku na terenie gminy Szulborze Wielkie w latach 2006 i 2010

Rok

Ilość odpadów budowlano – remontowych [Mg/ rok]

wytworzonych

przeznaczonych do odzysku

2006

59,01

8,85

2010

60,73

27,32

 

Źródło: opracowanie własne

 

Odpady niebezpieczne

 

Zgodnie z założeniami KPGO i WPGO przewiduje się następujące poziomy odzysku odpadów niebezpiecznych, wchodzących w skład strumienia odpadów komunalnych:

-                w roku 2006 – 15 % całkowitej ilości wytwarzanych odpadów,

-                w roku 2010 – 57 % całkowitej ilości wytwarzanych odpadów.

 

W celu określenia potencjalnych ilości odpadów niebezpiecznych, które powinny zostać wyselekcjonowane ze strumienia odpadów komunalnych i przekazane do unieszkodliwienia, wykonano prognozę ilości odpadów wielkogabarytowych w poszczególnych latach i przedstawiono ją w tabelach nr 19 i 20.

 

Tabela nr 19. Prognoza ilości odpadów niebezpiecznych przewidzianych do wytworzenia na terenie gminy Szulborze Wielkie w latach 2006 i 2010 w Mg/ rok

Rodzaje odpadów

Udział

w masie

[%]

Ilość odpadów niebezpiecznych przewidzianych do wytworzenia

2006

2010

baterie i akumulatory ołowiowe

12,0

0,47

0,47

detergenty zawierające substancje niebezpieczne

5,0

0,20

0,20

odczynniki fotograficzne

2,0

0,08

0,08

farby, tłuszcze, farby drukarskie, kleje i żywice zawierające substancje niebezpieczne

35,0

1,38

1,38

kwasy i alkalia

1,0

0,04

0,04

lampy fluorescencyjne i inne zawierające rtęć odpady

5,0

0,20

0,20

leki cytotoksyczne i cytostatyczne

4,0

0,16

0,16

oleje i tłuszcze

10,0

0,38

0,38

środki ochrony roślin

5,0

0,20

0,20

zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne

10,0

0,38

0,38

drewno zawierające substancje niebezpieczne

5,0

0,20

0,20

urządzenia zawierające freony

3,0

0,12

0,12

rozpuszczalniki

3,0

0,12

0,12

Razem:

100,0

3,93

3,93

 

Źródło: opracowanie własne

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tabela nr 20. Prognoza ilości odpadów niebezpiecznych przewidzianych do selektywnego gromadzenia  na terenie gminy Szulborze Wielkie w latach 2006 i 2010 w Mg/rok

Rodzaje odpadów

Ilość odpadów niebezpiecznych przewidzianych do selektywnego gromadzenia

2006

2010

baterie i akumulatory ołowiowe

0,07

0,27

detergenty zawierające substancje niebezpieczne

0,03

0,11

odczynniki fotograficzne

0,01

0,04

farby, tłuszcze, farby drukarskie, kleje i żywice zawierające substancje niebezpieczne

0,20

0,79

kwasy i alkalia

0,006

0,02

lampy fluorescencyjne i inne odpady zawierające rtęć

0,03

0,11

leki cytotoksyczne i cytostatyczne

0,02

0,09

oleje i tłuszcze

0,06

0,22

środki ochrony roślin

0,03

0,11

zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne

0,06

0,22

drewno zawierające substancje niebezpieczne

0,03

0,11

urządzenia zawierające freony

0,02

0,07

rozpuszczalniki

0,02

0,07

Razem:

0,586

2,23

 

Źródło: opracowanie własne

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Odpady opakowaniowe

 

Ilość odpadów opakowaniowych przewidzianych do wytworzenia na terenie gminy Szulborze Wielkie prezentuje tabela nr 21.

 

Tabela nr 21. Prognoza ilości odpadów opakowaniowych przewidzianych do wytworzenia na terenie gminy Szulborze Wielkie w Mg/ rok

Lp.

Rodzaj odpadów

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

  1.  

opakowania z papieru i tektury

18,53

19,02

18,92

18,82

18,73

19,07

18,97

18,87

  1.  

opakowania wielomateriałowe

4,11

4,24

4,22

4,20

4,18

4,25

4,23

4,21

  1.  

opakowana z tworzyw sztucznych

12,35

12,72

12,65

12,59

12,52

12,65

12,58

12,52

  1.  

opakowania ze szkła

21,54

22,19

22,07

21,96

21,85

21,94

21,83

21,72

  1.  

opakowania z blachy stalowej

2,54

2,54

2,53

2,51

2,50

2,49

2,47

2,46

 6.

opakowania z aluminium

1,26

1,27

1,26

1,25

1,25

1,26

1,25

1,25

Razem:

60,33

61,98

61,65

61,33

61,03

61,66

61,33

61,03

 

Źródło: opracowanie własne

 

W oparciu o roczne poziomy odzysku i recyklingu (tabela nr 22) ujęte
w Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 maja 2005 r. w sprawie rocznych poziomów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych i poużytkowych (Dz. U. r. Nr 103, poz. 872) oszacowano ilości odpadów opakowaniowych i poużytkowych przewidzianych do recyklingu lub odzysku (tabela nr 23).

 

Tabela nr 22. Zakładane poziomy odzysku odpadów opakowaniowych [%]

Lp.

Rodzaj odpadów

2006

2007

2008 – 2013

  1.  

opakowania z papieru i tektury

45

48

brak założeń

  1.  

opakowania wielomateriałowe

20

25

brak założeń

  1.  

opakowana z tworzyw sztucznych

22

25

brak założeń

  1.  

opakowania ze szkła

35

40

brak założeń

  1.  

opakowania z blachy stalowej

18

20

brak założeń

  1.  

opakowania z aluminium

35

40

brak założeń

 

 

 

 

 

Tabela nr 23. Prognozowana ilość odpadów opakowaniowych przewidzianych do recyklingu z terenu gminy Szulborze Wielkie

Lp.

Rodzaj odpadów

2006

2007

  1.  

opakowania z papieru i tektury

8,34

9,13

  1.  

opakowania wielomateriałowe

0,82

1,06

  1.  

opakowana z tworzyw sztucznych

2,72

3,18

  1.  

opakowania ze szkła

7,54

8,88

  1.  

opakowania z blachy stalowej

0,46

0,51

  1.  

opakowania z aluminium

0,44

0,51

Razem:

20,32

23,27

 

Źródło: opracowanie własne

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

V.                     CELE GOSPODARKI ODPADAMI NA TERENIE GMINY SZULBORZE WIELKIE

1.                     Prawne zasady realizacji gospodarki odpadami

 

W ustawie Prawo ochrony środowiska (tytuł I, dział III, art. 5 – 11) wprowadzono następujące zasady ogólne, istotne z punktu widzenia gospodarki odpadami:

1)            Zasadę zintegrowanego podejścia do ochrony środowiska jako całości: ochrona jednego lub kilku elementów przyrodniczych powinna być realizowana z uwzględnieniem ochrony pozostałych elementów.

2)            Zasadę zapobiegania: ten, kto podejmuje działalność mogącą negatywnie oddziaływać na środowisko jest zobowiązany do zapobiegania temu oddziaływaniu.

3)            Zasadę przezorności: kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze.

4)            Zasadę „zanieczyszczający płaci”: kto powoduje zanieczyszczenie środowiska, ponosi koszty usunięcia skutków tego zanieczyszczenia; kto może spowodować ponadnormatywne zanieczyszczenie środowiska, ponosi koszty zapobiegania temu zanieczyszczeniu.

5)            Zasadę dostępu obywateli do informacji o środowisku i jego ochronie.

6)            Zasadę uwzględniania wymagań ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju przy opracowywaniu polityki, strategii, planów i programów.

7)            Zasadę, że każdy obywatel w przypadkach określonych w ustawie ma prawo do uczestniczenia w postępowaniu w sprawie wydania decyzji z zakresu ochrony środowiska lub przyjęcia projektu polityki, strategii, planu lub programu rozwoju i restrukturyzacji oraz projektu studium i planu zagospodarowania przestrzennego.

8)            Zasadę, że decyzja wydana z naruszeniem przepisów dotyczących ochrony środowiska jest nieważna.

 

Ustawa o odpadach określa zasady postępowania z odpadami w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi oraz ochronę środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, a w szczególności zasady zapobiegania powstawaniu odpadów lub ograniczania ilości odpadów i ich negatywnego oddziaływania na środowisko, a także odzysku lub unieszkodliwiania odpadów.

Ustawa ta mówi m.in. (art. 5), że każdy podejmujący działaniapowodujące lub mogące powodować powstawanie odpadów, powinien takie działania planować, projektować i prowadzić, tak aby:

1)            zapobiegać powstawaniu odpadów lub ograniczać ilość odpadów i ich negatywne oddziaływanie na środowisko przy wytwarzaniu produktów, podczas i po zakończeniu ich użytkowania,

2)            zapewniać zgodny z zasadami ochrony środowiskaodzysk, jeżeli nie udało się zapobiec ich powstaniu,

3)            zapewniać zgodne z zasadami ochrony środowiska unieszkodliwianie odpadów, których powstaniu nie udało się zapobiec lub których nie udało się poddać odzyskowi.

 

Ponadto, w ustawie sformułowano następujące zasady (Rozdział 2):

1)            Zasadę bliskości, która mówi, że odpady powinny być w pierwszej kolejności poddawane odzyskowi lub unieszkodliwieniu w miejscu ich powstawania; jeśli nie jest to możliwe, to uwzględniając najlepszą dostępną technikę lub technologię, powinny być przekazane do najbliżej położonych miejsc, w których mogą zostać poddane odzyskowi lub unieszkodliwieniu.

2)            Zasadę rozszerzonej odpowiedzialności producenta stanowiącą, że producent jest nie tylko odpowiedzialny za powstające w procesie produkcyjnym odpady, ale również za odpady powstające w trakcie użytkowania, jak i po zużyciu wytworzonych przez niego produktów. Jedną z konsekwencji tej zasady jest odpowiednie projektowanie wyrobów.

 

Z kolei w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach określono zadania gminy oraz obowiązki właścicieli nieruchomości dotyczące utrzymania czystości i porządku, a także warunki udzielania zezwoleń podmiotom świadczącym usługi w zakresie objętym regulacją ustawy. Zmiany dotyczące omawianej ustawy wynikające z ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 z późn. zm.) w sposób istotny zmieniły jej dotychczasową treść.

Ustawa o opakowaniach i odpadach opakowaniowych określa wymagania, jakim muszą odpowiadać opakowania ze względu na zasady ochrony środowiska oraz sposoby postępowania z opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, zapewniające ochronę życia i zdrowia ludzi oraz ochronę środowiska, zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju.

Ustawa o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej określa obowiązki importerów oraz wytwórców produktów, związane z wprowadzaniem na rynek krajowy produktów w opakowaniach oraz określa zasady ustalania i pobierania opłaty produktowej i opłaty depozytowej.

 

Przepisy ustaw: o odpadach oraz Prawo ochrony środowiska są zgodne
z prawem Unii Europejskiej co do ogólnych celów i ich hierarchii (prewencja, odzysk, unieszkodliwianie), a także podstawowych pojęć.

Gospodarowanie odpadami zostało oparte na obowiązujących w UE zasadach prewencji oraz obciążenia wytwarzającego (zanieczyszczający płaci). Wymienione powyżej dwie ustawy obejmują zagadnienia będące przedmiotem następujących dyrektyw Rady: 75/442/EWG o odpadach (ramowa), 91/689/WE o odpadach niebezpiecznych, 94/62/WE o opakowaniach i odpadach z opakowań, 89/429/WE o starych spalarniach odpadów komunalnych, 94/67/WE o spalarniach odpadów niebezpiecznych, 99/31/WE o składowaniu odpadów, oraz rozporządzenie Rady 259/93/EWG w sprawie transgranicznego przesyłania odpadów.

Zarówno cele założone w II Polityce ekologicznej państwa, jak i zasady postępowania z odpadami, określone w ustawie o odpadach, stanowią podstawę do sformułowania zadań w Planie gospodarki odpadami dla gminy Szulborze Wielkie na lata 2006 – 2013.

 

Przyjęty cel nadrzędny Polityki Ekologicznej Państwa ma być zgodny z:

-                zasadą zrównoważonego rozwoju (pkt 12) – rozumiana jako równorzędne traktowanie racji społecznych, ekonomicznych i ekologicznych, czyli integrowania zagadnień ochrony środowiska z polityką w poszczególnych dziedzinach gospodarki,

-                zasadą przezorności (pkt 13), która przewiduje rozwiązanie pojawiających się problemów już wtedy, gdy pojawia się uzasadnione prawdopodobieństwo (po ,,bezpiecznej stronie”), a nie dopiero wtedy, gdy istnieje pełne tego naukowe potwierdzenie,

-                zasadą wysokiego poziomu ochrony środowiska (pkt 13), która zakłada, ze stosowanie zasady prewencji i przezorności powinno być ukierunkowane na wysoki i bezpieczny dla zdrowia ludzkiego poziom ochrony środowiska,

-                zasadą integracji polityki ekologicznej z politykami sektorowymi (pkt 14), która wynika z konstytucyjnej zasady zintegrowanego rozwoju i skutkuje zasadami prewencji (w tym ideą likwidacji zanieczyszczeń u źródła), przezorności i wysokiego poziomu ochrony środowiska,

-                zasadą równego dostępu do środowiska przyrodniczego (pkt 15) – traktowaną
w następujących kategoriach:

-                 sprawiedliwości międzypokoleniowej,

-                 sprawiedliwości międzyregionalnej i międzygrupowej,

-                 równoważenia szans pomiędzy człowiekiem a przyrodą,

 

-                zasadą regionalizacji (pkt 16) – oznaczającą, przy konstruowaniu i stosowaniu narzędzi polityki ekologicznej, m.in.: rozszerzenie uprawnień dla samorządu terytorialnego i wojewodów lub regionalizowanie ogólnokrajowych narzędzi polityki ekologicznej,

-                zasadą uspołeczniania (pkt 17) – realizowaną przez stworzenie instytucjonalnych, prawnych i materialnych warunków do udziału obywateli, grup społecznych i organizacji pozarządowych w procesie kształtowania modelu zrównoważonego rozwoju, przy jednoczesnym rozwoju edukacji ekologicznej, rozbudzania świadomości i wrażliwości ekologicznej oraz kształtowania nowej etyki zachowań wobec środowiska,

-                zasadą ,,zanieczyszczający płaci” (pkt 18) – oznaczającą złożenie pełnej odpowiedzialności, w tym materialnej, za skutki zanieczyszczania i stwarzania innych zagrożeń dla środowiska na sprawcę, tj. na jednostki użytkujące zasoby środowiska,

-                zasadą prewencji (pkt 19), która zakłada, że przeciwdziałanie negatywnym skutkom dla środowiska powinno być podejmowane na etapie planowania i realizacji przedsięwzięć w oparciu o posiadaną wiedzę, wdrożone procedury ocen oddziaływania na środowisko oraz monitorowanie prowadzonych przedsięwzięć,

-                zasadą stosowania najlepszych dostępnych technik (BAT) (pkt 20), w tym najlepszych, dostępnych technologii uzasadnionych ekonomiczne (zasada BAT NEEC),

-                zasadą subsydialności (pkt 21) – oznaczającą stopniowe przekazywanie części kompetencji i uprawnień decyzyjnych dotyczących ochrony środowiska na właściwy szczebel regionalny lub lokalny,

-                zasadą klauzul zabezpieczających (pkt 22) – umożliwiającą stosowanie w uzasadnionych przypadkach ostrzejszych środków w porównaniu z wymaganiami prawa ekologicznego,

-                zasadą skuteczności ekologicznej i efektywności ekonomicznej przedsięwzięć ochrony środowiska (pkt 23) – mającą zastosowanie do wyboru planowanych przedsięwzięć inwestycyjnych ochrony środowiska, a następnie, w trakcie i po zakończeniu ich realizacji – do oceny osiągniętych wyników.

 

2.                     Cele gospodarki odpadami na poziomie kraju, województwa i powiatu

 

Podstawą planowania gospodarki odpadami na terenie gminy Szulborze Wielkie na lata 2006 – 2013 będą założenia planów gospodarki odpadami wyższego szczebla, tj. krajowego, wojewódzkiego i powiatowego oraz cele Polityki Ekologicznej Państwa [21].

Podstawowym celem II Polityki Ekologicznej Państwa jest zapewnienie bezpieczeństwa ekologicznego kraju (mieszkańców, infrastruktury społecznej i zasobów przyrodniczych), przy założeniu, że strategia zrównoważonego rozwoju Polski pozwoli na wdrażanie takiego modelu tego rozwoju, który zapewni na tyle skuteczną regulację
i reglamentację korzystania ze środowiska, aby rodzaj i skala tego korzystania realizowane przez wszystkich użytkowników nie stwarzały zagrożenia dla jakości i trwałości przyrodniczych zasobów. Najważniejsze cele Polityki Ekologicznej Państwa określono w dwóch zakresach, tzn. w zakresie racjonalnego użytkowania zasobów naturalnych oraz w zakresie jakości środowiska.

Ochrona przed odpadami jest specyficzną dziedziną ochrony środowiska, gdyż poszczególne przedsięwzięcia w tym zakresie w dalszej perspektywie, poza bezspornymi efektami ekologicznymi w postaci likwidacji zagrożeń, mogą przynieść również wymierne korzyści materialne wynikające z racjonalnego gospodarowania odpadami (odzysk surowców i materiałów, wykorzystanie energii).

Kierunkiem przewodnim polityki w zakresie gospodarowania odpadami jest zasada zrównoważonego rozwoju oraz zintegrowane podejście do ochrony środowiska
z uwzględnieniem zagadnień odpowiedzialności. Idea nowej strategii polega na zaangażowaniu wszystkich partnerów gospodarczych i społecznych (podejście „z dołu do góry”). Celem nadrzędnym polityki w zakresie gospodarowania odpadami jest zapobieganie powstawaniu odpadów, przy rozwiązywaniu problemu odpadów „u źródła”, odzyskiwanie surowców i ponowne wykorzystanie odpadów oraz bezpieczne dla środowiska końcowe unieszkodliwianie odpadów nie wykorzystanych. Warunkiem realizacji tego celu jest zmniejszenie materiało- i energochłonności produkcji (stosowanie czystych technologii), wykorzystywanie alternatywnych odnawialnych źródeł energii, stosowanie analizy pełnego „cyklu życia” produktu (produkcji, transportu, opakowania, użytkowania, ewentualnego ponownego wykorzystania i unieszkodliwiania).

Jako priorytety na lata 2003 – 2010, ważne dla realizacji gospodarki odpadami na terenie gminy Szulborze Wielkie, II Polityka Ekologiczna Państwa przewiduje:

1)            2-krotne zwiększenie udziału odzyskiwanych i ponownie wykorzystywanych w procesach produkcyjnych odpadów przemysłowych w porównaniu ze stanem z 1990 r.,

2)            wdrożenie w całym kraju systemów selektywnej zbiórki odpadów komunalnych,
w tym odpadów niebezpiecznych,

3)            tworzenie kompleksowych systemów odzysku surowców wtórnych z odpadów, m.in. makulatury, szkła, tworzyw sztucznych, odpadów gumowych, puszek aluminiowych; odzyskiwanie i powtórne wykorzystywanie co najmniej 50 % papieru i szkła,

4)            stworzenie kompleksowego systemu odzysku opakowań i recyklingu materiałów
z opakowań, w tym jednolitego systemu ewidencji tych odpadów; opracowanie
i wdrożenie harmonogramu osiągnięcia określonego stopnia odzysku i recyklingu,
z uwzględnieniem Dyrektywy Rady i Parlamentu Europejskiego 94/ 62/ WE w sprawie opakowań i odpadów z opakowań,

5)            budowa zintegrowanej infrastruktury do bezpiecznego zbierania, segregacji, transportu, wykorzystywania i unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych (m.in. przepracowanych olejów, zużytych akumulatorów i baterii),

6)            tworzenie rynków zbytu dla materiałów z odzysku, 

7)            rozpoczęcie budowy systemu zintegrowanej sieci zakładów przeróbki odpadów (powiązanej z innymi państwami Unii Europejskiej), szczególnie odpadów niebezpiecznych, 

8)            opracowanie i stopniowe wdrażanie narodowej strategii redukcji ilości składowanych odpadów ulegających biodegradacji, z uwzględnieniem Dyrektywy Rady 1999/31/WE w sprawie składowania odpadów, 

9)            składowanie jedynie unieszkodliwionych odpadów niebezpiecznych, 

10)        wdrożenie skutecznego systemu kontroli i nadzoru nad gospodarowaniem odpadami, w tym prowadzenie monitoringu, 

11)        rozszerzenie zakresu prac badawczo – rozwojowych nad nowymi technologiami odzysku i ponownego wykorzystania odpadów. 

 

Modyfikację powyższych priorytetów wprowadziła Polityka Ekologiczna Państwa na lata 2003 – 2006 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2007 – 2010 [22], w myśl zapisów której za priorytetowe cele w zakresie gospodarowania odpadami w latach 2003 – 2010 uznaje się:

1)            pełne wprowadzenie w życie regulacji prawnych zawartych w ustawie z dnia
27 kwietnia 2001 r. o odpadach oraz rozporządzeniach wykonawczych do tej ustawy, zgodnie z przyjętym harmonogramem,

2)            zwiększenie poziomu odzysku (w tym recykling) odpadów przemysłowych poprzez odpowiednią politykę podatkową i system opłat za korzystanie ze środowiska,

3)            stworzenie podstaw dla nowoczesnego gospodarowania odpadami komunalnymi, zapewniającej wzrost odzysku zmniejszającego ich masę unieszkodliwianą przez składowanie co najmniej o 30% do 2006 roku i o 75% do roku 2010 (w stosunku do roku 2000),

4)            zbudowanie – w perspektywie 2010 r. – krajowego systemu unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych.

 

Krajowy Plan Gospodarki Odpadami (dalej zwany w skrócie KPGO), przyjęty Uchwałą Rady Ministrów w dniu 29 października 2002 r. [23], w swej treści określa:

1)            aktualny stan prawny i organizacyjny gospodarki odpadami w Polsce,

2)            diagnozę stanu aktualnego gospodarki odpadami i założenia prognostyczne,

3)            cele w gospodarce odpadami oraz przewidywane zadania,

4)            możliwości pozyskania środków finansowych na realizację przewidzianych przedsięwzięć,

5)            system monitoringu i oceny realizacji zamierzonych celów gospodarki odpadami.

 

Na podstawie założeń KPGO opracowany został Plan Gospodarki Odpadami           w Województwie Mazowieckim na lata 2004 – 2011 (WPGO) [24], określający założenia polityki oraz cele i zadania w zakresie gospodarki odpadami dla terenu województwa.

Hierarchia działań w zakresie gospodarki odpadami na terenie województwa mazowieckiego ustalona została w sposób następujący:

-                zapobieganie powstawaniu odpadów (zarówno na etapie produkcji, jak i w czasie użytkowania i po zakończeniu użytkowania produktów),

-                minimalizacja ilości powstających odpadów,

-                odzysk i wykorzystanie odzyskanych z odpadów surowców i materiałów,

-                unieszkodliwianie odpadów, poza składowaniem,

-                składowanie odpadów.

 

Przy budowie systemu gospodarki odpadami w województwie mazowieckim powinna być stosowana zasada regionalizacji, oznaczająca łączenie się jednostek terytorialnych (gmin i powiatów) w grupy, w których prowadzone będzie kompleksowe zagospodarowanie wytwarzanych odpadów. Regiony, zgodnie z zasadą bliskości, powinny być samowystarczalne pod względem poszczególnych elementów systemu (zbiórka, transport, odzysk, unieszkodliwianie), jedynie dla specyficznych rodzajów odpadów (np. PCB, zużyte oleje, itp.) konieczne będzie korzystanie z usług zewnętrznych operatorów. Dopuszcza się także tworzenie ponadwojewódzkich struktur w zakresie gospodarowania odpadami.

Jako priorytetowe zadania systemu gospodarki odpadami dla województwa mazowieckiego ustalono:

-                kompleksowe rozwiązanie problemu odpadów komunalnych poprzez wprowadzenie selektywnej zbiórki, segregacji, wykorzystania odpadów jako surowców wtórnych, kompostowanie oraz stosowanie innych metod biologicznych, termiczne unieszkodliwienie i budowę instalacji wspomagających gospodarkę odpadami (np. stacji przeładunkowych, instalacji do przerobu i odzysku odpadów wielkogabarytowych, budowlanych i remontowych, instalacji odgazowujących składowiska, modernizacja składowisk, itp.),

-                rozwój selektywnej zbiórki odpadów niebezpiecznych ze strumienia odpadów komunalnych oraz specyficznych rodzajów odpadów,

-                rozwinięcie systemu ewidencji i kontroli wytwórców odpadów w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw,

-                zwiększenie odzysku i unieszkodliwiania poza składowaniem odpadów w sektorze gospodarczym,

-                poprawę w zakresie gospodarki osadami ściekowymi,

-                stworzenie systemu recyklingu wraków pojazdów,

-                stworzenie systemu unieszkodliwiania odpadów poubojowych i padliny,

-                likwidacja „dzikich” składowisk odpadów.

 

 

Ze względu na realizację Planu gospodarki odpadami dla gminy Szulborze Wielkie na lata 2006 – 2013 największe znaczenie mają priorytety określone dla komunalnego sektora odpadów, które dla województwa mazowieckiego zapisano w sposób następujący:

  1. I.             Cele krótkookresowe 2004 – 2007:

-                kampania edukacyjno – informacyjna obywateli województwa mazowieckiego
w zakresie prawidłowego funkcjonowania gospodarki odpadami komunalnymi,

-                uporządkowanie systemu gospodarki odpadami komunalnymi w województwie, ze szczególnym uwzględnieniem tworzenia ponad lokalnych struktur organizacyjnych,

-                objęcie wszystkich mieszkańców miast i 95% mieszkańców terenów wiejskich zorganizowanym zbieraniem odpadów komunalnych,

-                rozwój i podniesienie skuteczności selektywnej zbiórki odpadów dla osiągnięcia odpowiednich limitów odzysku i recyklingu: odpadów wielkogabarytowych na poziomie 20%, odpadów budowlanych na poziomie 15%, odpadów niebezpiecznych na poziomie 15% oraz odpadów opakowaniowychodzysk 50%, recykling 25%,

-                podniesienie skuteczności selektywnej zbiórki odpadów ze szczególnym uwzględnieniem rozwoju selektywnej zbiórki odpadów komunalnych ulegających biodegradacji,

-                skierowanie w roku 2007 na składowiska odpadów innych niż niebezpieczne
i obojętnych nie więcej ni ż 90% (wagowo) całkowitej ilości odpadów komunalnych ulegających biodegradacji (w stosunku do roku 1995),

-                rozwój instalacji do odzysku i unieszkodliwiania odpadów.

 

  1. II.          Cele długookresowe 2008 – 2011:

-                kontynuacja i intensyfikacja akcji szkoleń i podnoszenia świadomości społecznej,

-                objęcie wszystkich (100%) mieszkańców województwa mazowieckiego zorganizowanym zbieraniem odpadów komunalnych,

-                dalsza organizacja i doskonalenie regionalnych systemów gospodarki odpadami komunalnymi,

-                dalszy rozwój selektywnej zbiórki i osiągniecie odpowiedniego limitu odzysku
i recyklingu: odpady wielkogabarytowe na poziomie 55%, odpady budowlane poziomie 45% i odpady niebezpieczne ze strumienia odpadów komunalnych 57%,

-                skierowanie w roku 2011 na składowiska odpadów innych niż niebezpieczne
i obojętnych nie więcej niż 63% (wagowo) całkowitej ilości odpadów komunalnych ulegających biodegradacji (w stosunku do roku 1995),

-                rozwój i wdrażanie nowoczesnych technologii odzysku i unieszkodliwiania odpadów, w tym metod termicznego przekształcania odpadów.

 

Szczególną kategorię odpadów sektora komunalnego stanowią odpady opakowaniowe, w zakresie gospodarki których WPGO przewiduje następujące cele
i zadania na lata 2004 – 2011 (mające wpływ na projektowanie gospodarki odpadami na terenie gminy):

-               system gospodarki odpadami opakowaniowymi w skali województwa powinien zapewnić osiągnięcie następujących minimalnych poziomów odzysku i recyklingu:

-               do końca 2007 r. odzysku w wysokości 50 %, recyklingu 25 %,

-               do końca 2011 r. poziomów określonych w krajowych regulacjach wynikających z nowelizacji Dyrektywy 94/62/EC,

-               ograniczenie masy odpadów opakowaniowych deponowanych na składowiskach,

-               wprowadzenie standardów dotyczących jakości i czystości surowców wtórnych uzyskanych z odpadów opakowaniowych oraz wdrożenie we wszystkich gminach miejskich województwa selektywnej zbiórki opakowań poużytkowych przydatnych do recyklingu,

-               uzgodnienie z organizacjami odzysku oraz zarządami gmin działań operacyjnych umożliwiających poprawę sytuacji w zakresie zbiórki odpadów opakowaniowych,
a także prowadzące podnoszenia poziomów odzysku i recyklingu,

-               działania informacyjno – edukacyjne.

 

Ze względu na specyficzne właściwości odpady niebezpieczne (stanowiące kategorię odpadów przemysłowych, powstające jednak także w strumieniu odpadów komunalnych) w WPGO poddano odrębnej, szczegółowej analizie, ustalające w zakresie gospodarki nimi następujące cele:

  1. I.             Cele krótkookresowe 2004 – 2007:

-                intensyfikacja działań w kierunku zwiększenia stopnia odzysku lub unieszkodliwiania odpadów,

-                uzyskanie poziomu odzysku olejów smarowych w wysokości 50 % ilości wprowadzanej na rynek,

-                uzyskanie poziomu recyklingu olejów smarowych w wysokości 25 %,

-                sukcesywny odzysk z rynku akumulatorów ołowiowych,

-                odzysk i recykling na poziomie 60 % akumulatorów Ni-Cd wielkogabarytowych,

-                odzysk i recykling na poziomie 45 % akumulatorów Ni-Cd małogabarytowych,

-                odzysk i recykling na poziomie 30 % pozostałych baterii (z wyłączeniem cynkowo – węglowych i alkalicznych),

-                usunięcie ok. 20 % wyrobów zawierających azbest,

-                sukcesywne wprowadzanie systemu zbiórki odpadów niebezpiecznych powstających w gabinetach weterynaryjnych,

-                sukcesywne wprowadzanie systemu zbiórki odpadów specyficznych powstających w wyniku prowadzenia praktyk lekarskich,

-                ponowne wykorzystanie części i odzysk surowców w ilości stanowiącej 85 % średniej masy pojazdu, z czego wykorzystanie części i recykling materiałowy stanowić ma odpowiednio: dla samochodów skonstruowanych po 1980 roku – do 80 % średniej masy pojazdu, dla samochodów skonstruowanych przed 1980 rokiem – do 75 % średniej masy pojazdu,

-                osiągnięcie zbiórki odpadów elektrycznych i elektronicznych na poziomie 4 kg/M do 31 stycznia 2006 r., zgodnie z dyrektywą 2002/96/EC w sprawie odpadów sprzętu elektrycznego i elektronicznego,

-                osiągnięcie poziomów odzysku i recyklingu urządzeń zawierających CFC i HCF w wysokości 45 % dla urządzeń klimatyzacyjnych, 60 % dla urządzeń chłodniczych poza gospodarstwami domowym oraz 40 % dla chłodziarek i zamrażarek pochodzących z gospodarstw domowych,

-                edukacja ekologiczna wytwórców odpadów w zakresie prawidłowych sposobów postępowania z odpadami oraz ich obowiązków wynikających z obowiązujących uregulowań prawnych.

 

  1. II.          Cele długookresowe 2008 – 2011:

-                uzyskanie poziomu odzysku olejów smarowych do 2007 roku w wysokości 50 % ilości wprowadzanej na rynek,

-                sukcesywne zwiększenie poziomu odzysku  i recyklingu olejów smarowych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2001 r. w sprawie rocznych poziomów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych i poużytkowych,

-                odzysk i recykling na poziomie 70 % akumulatorów Ni-Cd wielkogabarytowych,

-                odzysk i recykling na poziomie 50 % akumulatorów Ni-Cd małogabarytowych,

-                odzysk i recykling na poziomie 50 % pozostałych baterii (z wyłączeniem cynkowo – węglowych i alkalicznych),

-                usunięcie ok. 30 % wyrobów zawierających azbest,

-                objęcie systemem zbiórki, transportu i unieszkodliwiania wszystkich wytwórców odpadów weterynaryjnych,

-                objęcie systemem zbiórki wszystkich podmiotów wytwarzających odpady medyczne,

-                ponowne wykorzystanie części i odzysk surowców w ilości stanowiącej 95 % średniej masy pojazdu, z czego wykorzystanie części i recykling materiałowy stanowić powinny – do 85 % średniej masy pojazdu,

-                osiągnięcie poziomów odzysku i recyklingu urządzeń zawierających CFC i HCF w wysokości 50 % dla urządzeń klimatyzacyjnych, 70 % dla urządzeń chłodniczych poza gospodarstwami domowym oraz 50 % dla chłodziarek i zamrażarek pochodzących z gospodarstw domowych.

 

Na podstawie celów wyznaczonych w planach wyższego szczebla zapisano następujące cele i kierunki działania w zakresie poprawy sytuacji w gospodarce odpadami w powiecie ostrowskim [25]:

  1. Sektor komunalny:

1)                Cele krótkoterminowe 2004 – 2007:

-                objęcie wszystkich mieszkańców miast i 95% mieszkańców terenów wiejskich powiatu ostrowskiego zorganizowaną zbiórką odpadów komunalnych,

-                eliminacja niekontrolowanego wprowadzania odpadów komunalnych do środowiska,

-                podnoszenie świadomości społecznej obywateli w zakresie prawidłowego funkcjonowania gospodarki odpadami poprzez organizację kampanii edukacyjno – informacyjnych dla obywateli powiatu ostrowskiego,

-                rozwój selektywnej zbiórki odpadów ze szczególnym uwzględnieniem rozwoju selektywnej zbiórki odpadów komunalnych ulegających biodegradacji, odpadów wielkogabarytowych (na poziomie 20%), budowlanych (na poziomie 15%), niebezpiecznych (na poziomie 15%) i opakowaniowych wytwarzanych (odzysk 50%, recykling 25%) w grupie odpadów komunalnych,

-                skierowanie do roku 2007 na składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętnych nie więcej niż 90% (wagowo) całkowitej ilości odpadów komunalnych ulegających biodegradacji (w stosunku do roku 1995),

-                stworzenie ponadgminnej struktury gospodarki odpadami komunalnymi,

-                planowanie i realizacja rozwiązań kompleksowych, zintegrowanych, uwzględniających wszystkie wytwarzane odpady możliwe do wspólnego zagospodarowania, niezależnie od źródła ich pochodzenia,

-                rozwój instalacji do odzysku i unieszkodliwiania odpadów,

-                utrzymywanie przez gminy lub powiat kontroli nad zakładami przetwarzania odpadów komunalnych,

 

2)                Cele długoterminowe 2008 – 2012:

-                objęcie wszystkich mieszkańców powiatu zorganizowanym zbieraniem odpadów komunalnych,

-                dalsza organizacja, rozwój i doskonalenie ponadlokalnych i lokalnych systemów gospodarki odpadami,

-                dalszy rozwój selektywnej zbiórki odpadów komunalnych umożliwiających osiągnięcie odpowiednich limitów odzysku i recyklingu: odpadów wielkogabarytowych (na poziomie 60%), budowlanych (na poziomie 50%), niebezpiecznych (na poziomie 65%),

-                skierowanie do roku 2011 na składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętnych nie więcej niż 63% (wagowo) całkowitej ilości odpadów komunalnych ulegających biodegradacji (w stosunku do roku 1995),

-                kontynuacja i intensyfikacja akcji szkoleń i podnoszenia świadomości społecznej,

-                wdrażanie nowoczesnych technologii odzysku i unieszkodliwiania odpadów, w tym metod termicznego przekształcania odpadów,

 

  1. Sektor odpadów opakowaniowych 2004 – 2012:

-                system gospodarki odpadami opakowaniowymi zapewniający osiągnięcie założonych prawnie poziomów odzysku i recyklingu,

-                wprowadzanie na rynek opakowań odpowiadających wymaganiom zawartym w normach PN – EN związanych z dyrektywą 94/ 62/ WE,

-                ograniczenie masy odpadów opakowaniowych deponowanych na składowiskach,

-                utworzenie bazy danych i doskonalenie systemu monitorngu,

-                konsultacje i uzgodnienie z organizacjami reprezentującymi producentów opakowań oraz wyrobów dotyczących minimalnych poziomów opakowań wielokrotnego użycia wprowadzanych na rynek dla niektórych rodzajów odpadów,

-                działania informacyjno – edukacyjne, 

 

  1. Sektor odpadów gospodarczych 2004 – 2012:

-                zwiększenie udziału odzyskiwanych i ponownie stosowanych w procesach produkcyjnych odpadów przemysłowych do 75%,

-                zwiększenie udziału odpadów unieszkodliwianych poza składowaniem poprzez organizację sprawnego systemu odzysku, zapewnienie rynków zbytu dla materiałów z odzysku,

-                rozszerzenie mechanizmów rynkowych oraz przygotowanie skutecznych instrumentów ekonomicznych,

-                wdrożenie systemów pełnej i wiarygodnej ewidencji odpadów i metod ich zagospodarowania (bazy danych),

-                identyfikacja zagrożeń i rozszerzenie zakresu prac na rzecz likwidacji starych składowisk odpadów, modernizacji składowisk eksploatowanych oraz rekultywacji terenów zdegradowanych,

-                wdrożenie skutecznego systemu kontroli i nadzoru nad gospodarowaniem odpadami przemysłowymi, w tym prowadzenie monitringu,

-                rozszerzenie zakresu prac badawczo – rozwojowych nad nowymi technologiami odzysku i ponownego zastosowania odpadów,

-                zmniejszenie do minimum przemieszczania odpadów, zgodnie z zasadami bliskości i samowystarczalności,

-                ograniczenie ilości odpadów deponowanych na składowiska,

-                zorganizowanie sprawnego systemu odzysku wszystkich surowców wtórnych, z wykorzystaniem BAT,

-                sukcesywna likwidacja starych, wcześniej nagromadzonych odpadów przemysłowych,

-                kontynuacja prac badawczo – rozwojowych dotyczących technologii odzysku i ponownego użycia odpadów,

-                osiągnięcie pełnej kontroli i właściwe zarządzanie gospodarką odpadami
w sektorze gospodarczym poprzez stworzenie ośrodka informacji
o gospodarce odpadami i dostępnych technologiach, wdrożenie ewidencji odpadów, prowadzenie monitoringu,

-                zwiększenie wiedzy wytwórców z sektora gospodarczego na temat zasad gospodarki odpadami, 

 

  1. Sektor odpadów niebezpiecznych – cele krótkoterminowe 2004 – 2007 oraz cele długoterminowe 2008 – 2012 dla powiatu ostrowskiego są w pełni zgodne z celami zapisanymi w Plan Gospodarki Odpadami w Województwie Mazowieckim na lata
    2004 – 2011
    .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3.                     Cele gospodarki odpadami na poziomie gminy

 

Z punktu widzenia założeń prawidłowej gospodarki odpadami funkcjonujący obecnie na terenie gminy Szulborze Wielkie system powinien ulec modyfikacji. W tym celu konieczne jest ustalenie głównych zasad gminnej polityki odpadowej w odniesieniu do poszczególnych jej elementów. Wymaga to wyznaczenia:

-                celu strategicznego – po osiągnięciu którego ma nastąpić poprawa w zakresie zagospodarowania odpadów i zmniejszenie ich negatywnego oddziaływania na środowisko, a tym samym stanowiących ostateczny efekt podejmowanych działań,

-                celów szczegółowych – stanowiących konkretne działania, których realizacji pozwoli na osiągnięcie celów strategicznych.

 

Biorąc powyższe pod uwagę oraz uwzględniając priorytety Polityki Ekologicznej Państwa i cele gospodarki odpadami na terenie województwa mazowieckiego oraz powiatu ostrowskiego dla gminy Szulborze Wielkie określono następujące cele w zakresie szeroko pojętej gospodarki odpadami:

Cel strategiczny:      wprowadzenie na terenie całej gminy zorganizowanej i selektywnej zbiórki odpadów komunalnych oraz zwiększenie poziomu odzysku surowców wtórnych

 

Cele szczegółowe na lata 2006 – 2009:

1)            objęcie zorganizowaną zbiórką odpadów przynajmniej 50% mieszkańców gminy,

2)            objęcie selektywną zbiórką odpadów przynajmniej 50% mieszkańców gminy,

3)            skierowanie w roku 2007 na składowiska odpadów nie więcej niż 90% (wagowo) całkowitej ilości odpadów komunalnych ulegających biodegradacji,

4)            osiągnięcie w roku 2007 zakładanych limitów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych – odzysk 50%, recykling 25%,

5)            rozpoczęcie zbiórki odpadów wielkogabarytowych, remontowo – budowlanych oraz niebezpiecznych pochodzących ze strumienia odpadów komunalnych,

6)            uchwalenie dostosowanych do nowych przepisów prawnych zasad utrzymania czystości i porządku w gminie, określających niezbędne standardy w tym zakresie,

7)            podnoszenie świadomości społecznej obywateli w zakresie prawidłowego postępowania z odpadami.

 

Cele szczegółowe na lata 20010 – 2013:

1)            deponowanie na składowiskach odpadów nie więcej niż 54% wszystkich odpadów komunalnych,

2)            skierowanie do 2010 r. na składowiska odpadów nie więcej niż 85% (wagowo) całkowitej ilości odpadów ulegających biodegradacji,

3)            skierowanie do 2012 r. na składowiska odpadów nie więcej niż 60% (wagowo) całkowitej ilości odpadów ulegających biodegradacji,

4)            osiągnięcie w 2010 r. zakładanych limitów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych – z papieru i tektury 48%, ze szkła 40%, z tworzyw sztucznych 25%, z aluminium 40%, z blachy stalowej 22% oraz opakowania wielomateriałowe 25%,

5)            dalsze podnoszenie świadomości społecznej obywateli w zakresie prawidłowego postępowania z odpadami.

 

4.                     Działania zmierzające do poprawy sytuacji w zakresie gospodarki odpadami

 

Zgodnie z prawnie określonymi zasadami postępowania z odpadami należy:

-                zapobiegać i minimalizować powstawanie odpadów,

-                zapewnić odzysk i unieszkodliwianie odpadów,

-                zapewnić bezpieczne składowanie tych odpadów, których nie da się poddać systemowi odzysku lub unieszkodliwiania w inny sposób,

poza tym należy prowadzić:

-                odzysk i unieszkodliwianie odpadów ulegających biodegradacji,

-                odzysk surowców wtórnych ze strumienia odpadów komunalnych,

-                wydzielenie odpadów opakowaniowych ze strumienia odpadów komunalnych,

-                wydzielenie odpadów wielkogabarytowych i budowlano – remontowych ze strumienia odpadów komunalnych,

-                wydzielenie odpadów niebezpiecznych ze strumienia odpadów komunalnych i stworzenie punktu odbioru i magazynowania tego typu odpadów w celu ich dostarczenia do miejsca docelowego unieszkodliwienia.

 

Do podstawowych działań zmierzających do poprawy sytuacji w zakresie gospodarki odpadami na terenie gminy Szulborze Wielkie, tj. zapobiegania powstawaniu odpadów lub ograniczenia ich ilości oraz ograniczenia negatywnego oddziaływania tych odpadów na środowisko należą:

1)            minimalizacja powstawania odpadów,

2)            zapewnienie odzysku i recyklingu odpadów,

3)            powszechna edukacja ekologiczna lokalnej społeczności zachęcającą do eliminacji odpadów „u źródła” oraz prowadzenia selektywnej zbiórki określonych kategorii odpadów.

 

Działania te są zgodne z celem nadrzędnym Polityki Ekologicznej Państwa
w odniesieniu do gospodarki odpadami, dotyczących zmniejszenia ilości powstających odpadów, odzysku surowców wtórnych i ich ponownego odzysku oraz bezpiecznego dla środowiska końcowego unieszkodliwiania odpadów niewykorzystanych.

Działania polegające na minimalizacji ilości wytwarzanych odpadów powinny mieć charakter informacyjno – edukacyjny zarówno w systemie formalnym, jak
i nieformalnym. Przekazywanie informacji w systemie formalnym odbywa się na zorganizowanych zajęciach (ścieżki dydaktyczne, pogadanki, konkursy, kółka zainteresowań). Rozpowszechnienie ulotek, plakatów oraz wykorzystywanie środków masowego przekazu (np. lokalna prasa) stanowi nieformalne źródło edukacji ekologicznej mieszkańców gminy.

Ponadto w ramach prowadzonej edukacji dotyczącej minimalizacji ilości wytwarzanych odpadów należy zachęcać mieszkańców do kupowania towarów
w opakowaniach wielokrotnego użytku, oraz w opakowaniach biodegradowalnych, rezygnacji z przedmiotów jednorazowego użytku (np. torebki foliowe, reklamówki
z tworzyw sztucznych) oraz wykorzystywanie mniej toksycznych produktów (np. farb
i lakierów).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

VI.                 RODZAJ I HARMONOGRAM REALIZACJI PRZEDSIĘWZIĘĆ W ZAKRESIE GOSPODARKI ODPADAMI W GMINIE SZULBORZE WIELKIE

 

Określone dla gminy Szulborze Wielkie cele polityki odpadowej mają doprowadzić do stworzenia sprawnie funkcjonującego systemu gospodarki odpadami. Przyjęty model gospodarki wynikający z uwarunkowań formalnych, technicznych i ekonomicznych wyznacza do realizacji konkretne zadania. Dzięki nim będzie możliwe osiągnięcie wyznaczonych celów.

Zadania te powinny być realizowane w sposób etapowy, w pierwszej kolejności te, dzięki którym nastąpi najszybsza poprawa dotychczasowego stanu gospodarki na terenie gminy (zadania krótkookresowe), w dalszej – zadania, których wykonanie pozwoli na całościowe osiągnięcie założonych celów strategicznych w wyznaczonej perspektywie czasowej (zadania długookresowe).

 

1.           Przedsięwzięcia obejmujące okres 4 lat (2006 – 2009)

 

Rok

Zadania

Jednostka odpowiedzialna

Jednostka finansująca

2006 – 2009

Prowadzenie kampanii edukacyjnej w zakresie szeroko pojętej gospodarki odpadami

gmina, powiat, Urząd Wojewódzki

Gminny, Powiatowy, Wojewódzki
FOŚ i GW, środki UE

Objęcie zorganizowaną, selektywną zbiórką odpadów minimum 50% mieszkańców gminy

gmina

środki własne gminy, przedsiębiorców

i mieszkańców

Rozpoczęcie organizacji systemu zbiórki odpadów wielko-gabarytowych i budowlano – remontowych

gminy, powiat,

Gminny i Powiatowy FOŚ i GW, środki UE,

środki własne gminy i przedsiębiorców

Organizacja systemu zbiórki odpadów niebezpiecznych ze strumienia odpadów komunalnych

gminy, powiat

Gminny i Powiatowy

FOŚ i GW, środki UE,

środki własne gminy i przedsiębiorców

Wdrożenie systemu zbiórki i recyklingu odpadów opakowaniowych

gminy, powiat, organizacje odzysku

Gminny, Powiatowy i Wojewódzki FOŚ i GW, środki UE,

środki własne gminy i przedsiębiorców

Aktualizacja gminnego planu gospodarki odpadami

gmina

środki własne gminy

 

 

 

 

 

 

2.           Przedsięwzięcia obejmujące okres dłuższy niż 4 lata (2009 – 2013)

 

Rok

Zadania

Jednostka odpowiedzialna

2010 – 2013

Kampania na rzecz podnoszenia świadomości ekologicznej mieszkańców w zakresie szeroko pojętej gospodarki odpadami

gmina, powiat, Urząd Wojewódzki

Stworzenie systemu zbiórki odpadami obejmującego 100% mieszkańców gminy

gmina

Organizacja gospodarki odpadami obejmująca selektywną zbiórkę odpadów opakowaniowych, finansowaną z opłat za produkty i za recykling

gmina, powiat, przedsiębiorcy oraz producenci opakowań

Dalsza organizacja systemu zbiórki odpadów wielkogabarytowych i budowlano – remontowych

gminy i powiat

Rozwój systemu zbiórki odpadów niebezpiecznych zapewniający uzyskanie zakładanych limitów odzysku i unieszkodliwienia

gminy i powiat

Aktualizacja gminnego planu gospodarki odpadami

gmina

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

VII.             ASPEKTY FINANSOWE REALIZACJI ZADAŃ W ZAKRESIE GOSPODARKI ODPADAMI

1.                   Źródła finansowania Planu 

 

Realizacja zadań wytyczonych w Plan gospodarki odpadami dla gminy Szulborze Wielkie na lata 2006 – 2013 wiąże się z wysokimi nakładami inwestycyjnymi. Większość instytucji, które udzielają dotacji lub korzystnie oprocentowanych kredytów na inwestycje w dziedzinie gospodarki odpadami wymaga, żeby inwestycja osiągnęła odpowiednio duży efekt ekologiczny i objęła swym zasięgiem możliwie największą liczbę mieszkańców aglomeracji, powiatu lub związku komunalnego. Dlatego należy dążyć, aby podejmowane działania obejmowały swym zasięgiem kilka gmin (np. spójny międzygminny model gospodarki odpadami). Wspólne działanie gmin ma wpływ nie tylko na finansowanie inwestycji (obniży koszty, które będzie musiała ponieść pojedyncza gmina), ale również obniży koszty eksploatacyjne.

W zależności od ostatecznie przyjętego wariantu organizacyjnego gospodarki odpadami na terenie powiatu gminy będą samodzielnie lub wspólnie z innymi gminami finansować realizację konkretnych zadań.

 

Źródła finansowania inwestycji ekologicznych związanych z gospodarką odpadami można podzielić na trzy grupy:

-                publiczne – np. pochodzące z budżetu państwa lub gminy lub pozabudżetowych instytucji publicznych,

-                prywatne – np. z banków komercyjnych, funduszy inwestycyjnych, towarzystw leasingowych,

-                publiczne – prywatne – np. ze spółek prawa handlowego z udziałem gminy.

 

Najczęściej spotykanymi źródłami finansowania inwestycji w zakresie gospodarki odpadami są:

-                środki własne gminy,

-                środki własne inwestorów prywatnych,

-                dofinansowanie gminnego, powiatowego, wojewódzkiego i Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej,

-                fundusze związane z ekokonwersją (Ekofundusz),

-                kredyty bankowe na preferencyjnych warunkach (np. Bank Ochrony Środowiska),

-                pozyskanie inwestora strategicznego,

-                wsparcie finansowe dla krajów członkowskich Unii Europejskiej (Fundusz Spójności, fundusze strukturalne).

 

W przypadku gospodarki odpadami obok wymienionych powyżej źródeł finansowania środki na częściowe pokrycie kosztów można uzyskać od organizacji odzysku, a także ze sprzedaży opakowań i surowców wtórnych.

 

Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Zasady funkcjonowania funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej
tj. narodowego, wojewódzkich, powiatowych i gminnych zostały określone w ustawie
z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska [26]. Stanowią one najbardziej znane i wykorzystywane przez jednostki samorządu lokalnego źródło dofinansowywania inwestycji i przedsięwzięć z zakresu szeroko pojętej ochrony środowiska.

 

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚ i GW) [27]

Stanowi największą w Polsce instytucję finansującą przedsięwzięcia z dziedziny ochrony środowiska, a swym zakres działania obejmuje finansowe wspieranie przedsięwzięć proekologicznych o zasięgu ogólnokrajowym oraz ponadregionalnym. Szczegółowe cele i zadania priorytetowe są aktualizowane każdego roku i zamieszczane w wewnętrznym dokumencie funduszu – liście zadań priorytetowych.

Lista przedsięwzięć priorytetowych do dofinansowania w 2004 r. [28] ustalona została na podstawie: Polityki Ekologicznej Państwa, Programu Wykonawczego do Polityki Ekologicznej Państwa, Narodowego Programu Przygotowania do Członkostwa w Unii Europejskiej, Strategii Ekologicznej Integracji z Unią Europejską, zobowiązań międzynarodowych Polski, a także list przedsięwzięć priorytetowych wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej.

Jako priorytetowe traktuje się w szczególności te przedsięwzięcia, których realizacja wynika z konieczności wypełnienia zobowiązań Polski wobec Unii Europejskiej w zakresie harmonizacji i implementacji prawa Unii Europejskiej, związanych z negocjacjami o członkostwo Rzeczpospolitej Polskiej w Unii Europejskiej w obszarze „środowisko”.

 

Wśród priorytetów, w ramach których władze gminy Szulborze Wielkie mogą ubiegać się o środki finansowe na zadania z zakresu gospodarki odpadami wymienić należy:

1)            ochrona powierzchni ziemi i wód poprzez zapobieganie powstawaniu odpadów, zagospodarowanie odpadów oraz rekultywację terenów zdegradowanych
w ramach którego dofinansowane jest m.in. zagospodarowanie odpadów komunalnych i osadów ściekowych oraz opakowaniowych i poużytkowych,

2)            wspieranie działań w zakresie ochrony środowiska na terenach wiejskich
w szczególności budowa zbiorników na płynne odchody zwierzęce i płyt obornikowych, zakup urządzeń zabezpieczających wody powierzchniowe i podziemne przed zanieczyszczeniem biogenami powstającymi w produkcji rolniczej oraz szkolenie rolników i doradców rolnych służące upowszechnianiu stosowania zasad „Kodeksu Dobrych Praktyk Rolniczych” (Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Ministerstwo Środowiska).

 

Ponadto Narodowy Fundusz we współpracy z bankami finansuje (mniejsze) przedsięwzięcia w ramach następujących linii kredytowych zagospodarowania odpadów.

 

Środki, którymi dysponuje Narodowy Fundusz, pochodzą głównie z opłat za korzystanie ze środowiska i administracyjnych kar pieniężnych. Przychodami Narodowego Funduszu są także wpływy z opłat produktowych oraz wpływy z opłat i kar pieniężnych ustalanych na podstawie przepisów ustawy – Prawo geologiczne i górnicze.

Podstawowymi formami finansowania zadań przez Narodowy Fundusz są preferencyjne pożyczki (podlegające umarzaniu) i dotacje, uzupełniane takimi formami finansowania, jak np. dopłaty do preferencyjnych kredytów bankowych, uruchamianie ze swych środków linii kredytowych w bankach czy zaangażowanie kapitałowe w spółkach prawa handlowego. Narodowy Fundusz administruje także środkami zagranicznymi przeznaczonymi na ochronę środowiska w Polsce, pochodzącymi z pomocy zagranicznej.

Narodowy Fundusz preferuje wnioski podmiotów, które zadeklarują przeznaczenie umorzonych kwot pożyczek na inwestycje proekologiczne.

 

Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚ i GW) [29]

Rolą wojewódzkich funduszy jest wspieranie finansowe przedsięwzięć proekologicznych o zasięgu regionalnym, a podstawowym źródłem ich przychodów są wpływy z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska i administracyjnych kar pieniężnych. Dodatkowo środki Wojewódzkiego Funduszu mogą pochodzić z tytułu:

-                posiadania udziałów w spółkach,

-                odsetek od udzielanych pożyczek,

-                emisji obligacji i zaciągania kredytów,

-                zysków ze sprzedaży i posiadania papierów wartościowych,

-                oprocentowania rachunków bankowych i lokat,

-                wpływów z przedsięwzięć organizowanych na rzecz ochrony środowiska
i gospodarki wodnej,

-                dobrowolnych wpłat, zapisów i darowizn osób fizycznych i prawnych oraz świadczeń rzeczowych i środków pochodzących z fundacji,

-                innych dochodów określony przez Radę Ministrów.

W każdym województwie Wojewódzki Fundusz przygotowują na wzór Narodowego Funduszu listy zadań priorytetowych, które mogą być dofinansowywane z jego środków oraz zasady i kryteria, które będą obowiązywać przy wyborze zadań do realizacji.

Specjalnością Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie są preferencyjne pożyczki z opcją częściowego umorzenia oraz dotacje, które mogą zostać przeznaczone na realizację zadań z zakresu:

-                ochrony powierzchni ziemi (selektywna zbiórka odpadów, recykling, nowoczesne składowiska odpadów),

-                edukacji ekologicznej (konkursy ekologiczne, szkolenia, konferencje, badania naukowe).

 

Odrębną częścią oferty Funduszu są rozwiązania adresowane do tych podmiotów, które ubiegają się o dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej. Fundusz proponuje w tym zakresie specjalne pożyczki pomostowe przeznaczone na bieżące finansowanie inwestycji realizowanych z udziałem funudszy unijnych oraz pożyczki z przeznaczeniem na wykonanie dokumentacji projektowej tego typu inwestycji.

 

Powiatowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (PFOŚ i GW)

Został utworzony wraz z reformą administracyjną państwa, która powołała do życia nowy szczebel administracji samorządowej – powiat. Dochodami Powiatowego Funduszu są wpływy z:

-                opłat za składowanie i magazynowanie odpadów i kar za niezgodne z przepisami prawa ich składowaniem lub magazynowaniem (10 % wpływów),

-                opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska oraz z administracyjnych kar pieniężnych (10 % wpływów poza opłatami i karami za usuwanie drzew i krzewów, które w całości stanowią przychód gminnego funduszu).

 

Dochody Powiatowego Funduszu przekazywane są na rachunek starostwa,
w budżecie powiatu mają zaś charakter działu celowego.

W myśl art. 407 ustawy – Prawo ochrony środowiska [30] środki Powiatowego Funduszu  należy przeznaczać na wspomagania działalności w zakresie określonym jak dla gminnych funduszy oraz na inne zadania ustalone przez radę powiatu, służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej, wynikające z zasady zrównoważonego rozwoju, w tym na programy ochrony środowiska.

 

Gminny Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (GFOŚ i GW)

Celem działania Gminnego Funduszu jest dofinansowania zadań ekologicznych na terenie własnej gminy, zaś jego konto zasilane jest przez wpływy z:

-                opłat i kar za usuwanie drzew i krzewów (100 % wpływów),

-                opłat za składowanie i magazynowanie odpadów i kar za niezgodne z przepisami prawa ich składowaniem lub magazynowaniem (50 % wpływów),

-                opłat i kar za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian oraz szczególne korzystanie z wód i urządzeń wodnych (20 % wpływów).

 

Gminny Fundusz nie jest prawnie wydzielony ze struktury organizacyjnej gminy, a więc podobnie jak Powiatowy Fundusz nie ma osobowości prawnej i nie może udzielać pożyczek. Zasady przyznawania środków ustalane są indywidualnie w gminach.

Zgodnie z art. 406 ustawy – Prawo ochrony środowiska [31] środki finansowe Gminnego Funduszu w zakresie gospodarki odpadami mogą być przeznaczane na:

1)            edukację ekologiczną oraz propagowanie działań proekologicznych i zasady zrównoważonego rozwoju,

2)            wspomaganie realizacji zadań państwowego monitoringu środowiska,

3)            przedsięwzięcia związane z gospodarką odpadami i ochroną powierzchni ziemi,

4)            inne zadania ustalone przez radę gminy, służące ochronie środowiska, wynikające
z zasady zrównoważonego rozwoju, w tym na programy/ plany w zakresie szeroko rozumianej ochrony środowiska.

 

EkoFundusz [32]

Środki EkoFunduszu pochodzą z bezzwrotnej pomocy zagranicznej i z tzw. ekokonwersji (zamianę kwot polskiego długu zagranicznego na środki inwestycyjne
w dziedzinie ochrony środowiska). Zadaniem EkoFunduszu jest dofinansowywanie przedsięwzięć w dziedzinie ochrony środowiska, które mają przynieść efekt w skali nie tylko regionu czy kraju, ale także wpływają na osiągnięcie celów ekologicznych uznanych za priorytetowe w skali europejskiej, a nawet światowej.

Od 1998 r. jednym z priorytetów EkoFunduszu stała się również gospodarka odpadami. W jej dziedzinie EkoFundusz będzie wspierał:

-                tworzenie kompleksowych systemów selektywnej zbiórki i recyklingu odpadów komunalnych pochodzących od 50 tysięcy do 250 tysięcy mieszkańców,

-                eliminację odpadów niebezpiecznych przy zastosowaniu technik i technologii pochodzących z krajów donatorów,

-                rekultywację gleb zanieczyszczonych odpadami niebezpiecznymi w przypadku udokumentowanego zagrożenia dla zdrowia ludzi lub świata przyrody oraz braku sprawcy.

 

W 2004 r. EkoFundusz wprowadził istotne zmiany w zasadach udzielania pomocy finansowej, które będą polegały na całkowitym wycofaniu się z udziału w inwestycjach charakteryzujących się wysoką opłacalnością na rzecz projektów niekomercyjnych. Zmiana ta wynika z konieczności pomocy inwestorom, dla których dotacja częstokroć stanowi o powodzeniu planowanego przedsięwzięcia nie komercyjnego, mającego na celu jedynie względy ochrony środowiska. Drugą istotną zmianą w porównaniu z latami poprzednimi będzie zmniejszenie udziału dotacji EkoFunduszu w całkowitych kosztach projektów.

Ekofundusz udziela wsparcia finansowego jedynie w formie bezzwrotnej dotacji. Z reguły wynosi ona 10 – 30 % kosztów projektu. W przypadkach, gdy inwestorem jest instytucja budżetowa lub organ samorządowy, dotacja ta może sięgać 50 %.

 

Kredyty Banku Ochrony Środowiska [33]

Bank Ochrony Środowiska S.A. jest bankiem, którego podstawowym zadaniem jest świadczenie kompleksowych usług finansowych w ramach środków własnych oraz środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz wojewódzkich funduszu ochrony środowiska i gospodarki wodnej dla podmiotów realizujących projekty na rzecz ochrony środowiska naturalnego. Współpracuje także z Fundacją Polska Wieś 2000 im. M. Rataja, Europejskim Funduszem Rozwoju Wsi Polskiej oraz innymi funduszami pomocowymi. Produkty BOŚ S. A. w zakresie szeroko pojętej gospodarki odpadami można podzielić na:

1)            kredyty w ramach linii ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska
 i Gospodarki Wodnej na
:

a)            inwestycje z zakresu zagospodarowania odpadów, w szczególności:

-               zakup i montaż urządzeń do odzysku odpadów,

-               zakup i montaż urządzeń do unieszkodliwienia odpadów, w tym budowa składowisk odpadów oraz zakup ich wyposażenia (np. wagi, zbiorniki wód odciekowych, instalacja odzysku biogazu),

-               zakup urządzeń służących zbieraniu i zagospodarowaniu odpadów,
tj. pojemniki, kontenery, linie do sortowania odpadów,

-               rekultywacja składowisk odpadów,

atutem powyższych linii kredytowych jest możliwość uzyskania 80 %, a nawet 90 % kosztów planowanej inwestycji,

 

2)            kredyty na zakup lub montaż urządzeń i wyrobów służących ochronie środowiska – pozwalające uzyskać do 100 % kosztów inwestycji,

3)            kredyty z linii kredytowej Banku Rozwoju Rady Europy – w ramach, których mogą być finansowane przedsięwzięcia inwestycyjne obejmujące:

-                rekultywację powierzchni ziemi i ochrona wód podziemnych,

-                zagospodarowanie odpadów,

 

4)            kredyty dla firm realizujących inwestycje w formule „Trzeciej strony” – przeznaczone dla przedsiębiorców, wprowadzających nową technologię w obiektach Zamawiającego w celu uzyskania zysków oszczędności z tytułu zmniejszenia opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska lub na pokrycie kosztów inwestycji służących m.in. składowaniu lub zagospodarowywaniu odpadów. Maksymalna kwota kredytu wynosi do 80% kosztów zadania.

 

Wkrótce oferta BOŚ S.A. dla jednostek samorządu terytorialnego zostanie rozszerzona o kredyty udostępniane ze środków Banku Rozwoju Rady Europy i Europejskiego Banku Inwestycyjnego.

 

Europejski Fundusz Wspierania Wsi Polskiej [34]

Utworzony i zarejestrowany jako organizacja pozarządowa w stycznia 1990 r. na podstawie i w wykonaniu bilateralnych uzgodnień oraz umowy zawartej pomiędzy Wspólnotą Europejską i Rządem RP. Celem Funduszu jest ilościowy i jakościowy rozwój sektora rolniczego w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem rozwoju infrastruktury wiejskiej oraz małej przedsiębiorczości na terenach wiejskich, co powinno przyczynić się do restrukturyzacji agrarnej i zmniejszenia bezrobocia na wsi.

Obecnie, w zakresie gospodarki odpadami, Fundusz realizuje program subwencyjny pod nazwą „Wiejskie składowiska odpadów stałych”.

 

Wsparcie finansowe dla krajów członkowskich Unii Europejskiej

Dzięki członkostwu w Unii Europejskiej Polska może ubiegać się o finansowanie inwestycji w dziedzinie ochrony środowiska z funduszy strukturalnych i spójności.

 

Fundusz Spójności, inaczej nazywany Funduszem Kohezji lub Europejskim Funduszem Kohezji, jest to czasowe wsparcie finansowe dla krajów Unii Europejskiej, których Produkt Krajowy Brutto nie przekracza 90% średniej dla wszystkich krajów członkowskich. Realizację Funduszu Spójności zaplanowano do 2006 r. zaś jego redystrybucję realizuje Komisja Europejska na podstawie wniosków składanych w odpowiednich terminach. Z Fundusz Spójności mogą być finansowane:

-                projekty,

-                etapów projektów, które są technicznie lub finansowo niezależne,

-                grupy projektów powiązanych ze sobą widoczną strategią tworzącą spójną całość.

 

Finansowanie przedsięwzięć z Funduszu opiera się na zasadzie współfinansowania. Projekty inwestycyjne ubiegające się o dofinansowanie mogą być wsparte w ramach Funduszu maksymalnie do wysokości 85 % wydatków publicznych lub innych równoważnych wydatków, włączając w to wydatki jednostek, których działalność jest podjęta w ramach administracyjnych lub prawnych, na mocy których mogą być uważane za równoważne jednostkom publicznym (tzw. wydatków kwalifikowanych). Strona polska musi zagwarantować środki na pozostałe finansowanie z jednego lub kilku źródeł.

 

Najważniejszym instrumentem polityki strukturalnej Unii Europejskiej fundusze strukturalne. Są to specjalne instytucje, których zadaniem jest wspieranie i modernizacja gospodarek krajów Unii Europejskiej. Fundusze te są kierowane do tych regionów i sektorów, które bez pomocy finansowej nie są w stanie dorównać do średniego poziomu ekonomicznego w Unii.

Przedsięwzięcia dotyczące gospodarki odpadami będą finansowane głównie ze środków finansowych Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (ERDF), szczególnie w ramach programu Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego (ZPORR), a także Sektorowego Programu Operacyjnego „Wzrost Konkurencyjności Gospodarki” (SPO „WKG”).

 

W ramach ZPORR działania środowiskowe zostały zawarte w działaniach:

1)            działanie 3.1 „Infrastruktura lokalna” – małe inwestycje w zakresie ochrony środowiska o oddziaływaniu lokalnym na terenach wiejskich i w małych miastach – do 15 tys. mieszkańców, w szczególności:

  • gospodarka odpadami stałymi:

-                budowa, modernizacja i rekultywacja składowisk odpadów stałych,

-                budowa lub modernizacja miejsc utylizacji opakowań i nieużytych środków ochrony roślin,

-                likwidacja dzikich wysypisk,

-                kompleksowe systemy zagospodarowania odpadów na poziomie lokalnym, obejmujące m.in. odbiór posegregowanych odpadów od mieszkańców, odzyskiwanie surowców wtórnych, recykling, kompostowanie odpadów organicznych.

 

2)            działanie 3.2 „Rewitalizacja obszarów zdegradowanych” (inwestycje dotyczące rewitalizacji obszarów miejskich, powojskowych i poprzemysłowych).

 

Ostatecznymi beneficjentami są głównie: gminy, powiaty i województwa lub działające w ich imieniu jednostki organizacyjne, związki międzygminne, porozumienia
i stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego, inne jednostki publiczne.

Dofinansowanie z ZPORR będzie wynosić:

-                do 75 % kwalifikującego się kosztu inwestycji,

-                do 50 % kwalifikującego się kosztu, gdy inwestycje infrastrukturalne generują znaczący zysk netto.

W ramach SPO „WKG” będą realizowane zadania wspierające przedsiębiorców w zakresie dostosowania do wymogów ochrony środowiska, tj.:

-                inwestycje w zakresie gospodarki odpadami przemysłowymi i niebezpiecznymi,

-                inwestycje z wykorzystaniem Najlepszych Dostępnych Technik (BAT).

 

Ostatecznymi beneficjentami są: małe i średnie przedsiębiorstwa. Maksymalna wysokość dofinansowania to 65 %, w tym wkład Unii Europejskiej – 67 %, a wkład krajowy – 33 %.

 

Obligacje komunalne [35]

Ze względu na wysokie oprocentowanie kredytów i pożyczek coraz popularniejszym sposobem na pozyskanie dodatkowych środków finansowych na gminne inwestycje w zakresie ochrony środowiska jest emisja obligacji komunalnych, czyli papierów wartościowych, w którym jedna strona, zwana emitentem obligacji, stwierdza, że jest dłużnikiem drugiej strony, zwanej obligatariuszem (właściciel obligacji) i zobowiązuje się wobec niego do wykupu obligacji. Emisja obligacji jest formą zaciągnięcia kredytu. Kredytodawcą jest obligatariusz, kredytobiorcą – emitent.

Emisja obligacji daje emitentowi środki na rozwój, a kupującemu obligacje korzystne ulokowanie środków pieniężnych na określony czas.

 

Wśród najważniejszych powodów, dla których emisja obligacji komunalnych jako sposobu na pozyskiwanie dodatkowych środków finansowych będzie wzrastać wymienić należy:

1)            możliwość zgromadzenia dużej ilości środków, których dostarczenie przez jeden bank byłoby niemożliwe lub znacznie utrudnione,

2)            możliwość finansowania działalności komunalnej,

3)            możliwość dostosowania terminów wypłaty oprocentowania, jak i wykupu obligacji stosowanie do potrzeb danego projektu,

4)            niższe koszty emisji i obsługi obligacji niż analogiczne koszty pozyskania kredytu bankowego,

5)            możliwość uaktywnienia środków kapitałowych, do których normalnie jednostkom samorządu terytorialnego trudno jest dotrzeć,

6)            możliwość umocnienia pozycji negocjacyjnej gminy w rozmowach z bankami przy staraniu się o kredyt komercyjny.

 

Partnerstwo publiczno – prywatne

Partnerstwo publiczno – prywatne (PPP) można zdefiniować jako partnerstwo,
w którym administracja samorządowa oraz sektor prywatny realizują wspólne przedsięwzięcia, dzieląc się zarówno zyskiem jak i ryzykiem oraz odpowiedzialnością za podejmowaną działalność. Szersza definicja PPP obejmuje również współpracę administracji z organizacjami pozarządowymi (NGO). W ostatnim czasie powszechniejsze stały się tzw. partnerstwa trójsektorowe. Są to inicjatywy, w których władze, podmioty gospodarcze i NGO współpracują w celu rozwiązania złożonych problemów lokalnych i regionalnych oraz zapewnienia odpowiednich usług

W przypadku samorządu terytorialnego budowa i wdrożenie partnerstwa ma na celu prywatyzację sektora użyteczności publicznej w tym zakresie, w którym określone zadania mogą być wykonywane przez podmioty sektora prywatnego: np. budowa zakładu gospodarki odpadami. Rezultatem takiego partnerstwa powinno być uzyskanie lepszej jakości świadczonych usług. Dodatkowo dla samorządów, taka współpraca oznacza ograniczenie zadań własnych jedynie do kontrolowania podmiotu prywatnego, szczególnie w zakresie wykorzystania przekazywanych środków.

Komisja Europejska wyróżnia trzy podstawowe rodzaje partnerstwa publiczno –prywatnego. Są to:

-                BOT (Build-Operate-Transfer) – model zakłada, że udział inwestora prywatnego jest ograniczony do budowy i eksploatowania inwestycji (np. zakładu gospodarki odpadami) przez określony czas, a następnie przekazania jej (wraz z prawami do eksploatacji) władzom publicznym. Prywatny inwestor jest finansowany za pomocą subwencji z kasy samorządowej. Przez cały czas prawnym właścicielem inwestycji jest samorząd,

-                DBFO (Design-Build-Finance-Operate) – w tym modelu przez czas trwania kontraktu inwestycja jest w zasadzie własnością inwestora prywatnego, który jest zobowiązany do znalezienia środków finansowych potrzebnych do jej zrealizowania. Koszt bieżącej eksploatacji (oraz np. spłata długów) jest pokrywany z samorządowej subwencji. Po określonym czasie – tak jak w BOT – prawo własności przechodzi na władze. Główną zaletą modelu jest zdjęcie z samorządu ciężaru finansowania budowy inwestycji, a wadą – według KE – są skomplikowane procedury (przetargu, przekazania własności itp.),

-                BOO (Build-Own-Operate) – ten model różni się od DBFO jednym ważnym szczegółem – inwestor prywatny ściąga opłaty z użytkowników inwestycji (np. składowiska); w ten sposób zbiera pieniądze na jej utrzymanie i ewentualną spłatę długów. W tym przypadku inwestor prywatny jest właścicielem inwestycji (na czas trwania kontraktu). Koncesja zdejmuje z samorządu wszystkie obciążenia finansowe.

 

Istnieje kilka aspektów utrudniających realizację partnerstwa publiczno-prywatnego w Polsce. Są to m.in. niewystarczające ramy ustawodawcze i prawne oraz brak zdolności do organizowania przetargów i przyznawania zamówień.

 

 

2.                   Koszty realizacji Planu

 

Żaden zorganizowany system czy też przedsięwzięcie nie może się odbyć bez wygenerowania kosztów. Wdrażanie systemu gospodarki odpadami na terenie gminy Szulborze Wielkie obejmować będzie następujące koszty:

1)            administracyjne – sprowadzają się do kosztów ponoszonych na monitorowanie realizacji planu. Obejmą wszelkie wydatki na przygotowanie kampanii edukacyjnych oraz przedsięwzięć polegających na organizacji systemów zbierania odpadów. Z kosztów osobowych należałoby wymienić te, które mogą być związane ze zwiększeniem ilości zatrudnionych pracowników zajmujących się ochroną środowiska, w tym także gospodarką odpadami. Będą także obejmowały koszty związane z wydatkami na promocję, uczestnictwo w sympozjach, seminariach, targach czy zakup fachowej literatury,

2)            organizacyjne – będące sumą wydatków związanych z tworzeniem systemów zbierania odpadów w przypadku zdecydowania się na realizację zadań poprzez partnerstwo publiczno – prywatne lub powołanie podmiotu prawa handlowego,

3)            edukacyjne – na które złożą się głównie nakłady na doprowadzenie do zwiększenia świadomości proekologicznej i to zarówno w realizowanych programach edukacyjnych w szkołach jak i akcjach edukacyjnych kierowanych do pozostałej części społeczności przy okazji realizacji inwestycji czy też prowadzonych kampanii informacyjnych na temat odpadów, ich szkodliwości czy sposobów z nimi postępowania. Należy do nich też zaliczyć wydatki na nagrody w konkursach organizowanych w celach edukacyjnych,

4)            inwestycyjne – będą najistotniejszą pozycją w realizacji projektu planu. Muszą obejmować wydatki na przygotowanie inwestycji niezbędnych do realizacji planu i uzyskania jego wymiernych efektów. Poszukiwanie optymalnej lokalizacji punktów zbierania odpadów czy budowa systemów zbierania odpadów (zakup pojemników, segregacja i urządzenia do jej prowadzenia itp.) będą generowały koszty.

 

Zakres przewidywanych inwestycji obejmujących nie tylko obiekty infrastruktury, ale także maszyny i urządzenia stanowiące środki trwałe (samochody specjalistyczne, maszyny i urządzenia, pojemniki) powinien być przedmiotem studium wykonalności inwestycji. Celem analizy kosztów jest określenie realności wykonania zamierzonych przedsięwzięć zarówno pod kątem ich sfinansowania, jak i konsekwencji finansowych wdrożenia, a więc poziomu niezbędnych do pokrycia kosztów eksploatacji cen usług. Koszty inwestycji mogą być pokrywane z następujących źródeł:

-                opłaty odbiorców usług – stanowią dość pewne źródło środków finansowych pod warunkiem, że ich poziom pozwala na pokrycie całości kosztów eksploatacyjnych i inwestycyjnych w skali roku,

-                środki własne budżetów gmin – jest to najtańszy, bo bezzwrotny, dotacyjny środek finansowy,

-                dotacje ze źródeł zewnętrznych – będące podstawowym źródłem środków na inwestycje w dziedzinie ochrony środowiska w warunkach polskich.

 

Poniżej (tabela nr 24) zaprezentowane zostały szacowane koszty działań krótkoterminowych w zakresie gospodarki odpadami, zaplanowanych do realizacji na lata 2006 – 2009.

 

Tabela nr 24. Koszty działań krótkoterminowych przewidzianych do realizacji na lata
2006 – 2009 w zakresie gospodarki odpadami w gminie Szulborze Wielkie

Lp.

Zadania

Szacunkowe koszty w tys. PLN

Nakłady łączne (tys. PLN)

2006

2007

2008

2009

  1.  

Prowadzenie kampanii edukacyjnej w zakresie szeroko pojętej gospodarki odpadami

0,5

1,0

1,0

1,0

3,5

  1.  

Objęcie zorganizowaną, selektywną zbiórką odpadów minimum 50% mieszkańców gminy

1,5

2,0

3,0

3,0

9,5

  1.  

Rozpoczęcie organizacji systemu zbiórki odpadów wielkogabarytowych i budowlano – remontowych

-

1,0

1,0

2,0

4,0

  1.  

Rozpoczęcie organizacji systemu zbiórki odpadów niebezpiecznych ze strumienia odpadów komunalnych

-

0,5

0,5

1,0

2,0

  1.  

Wdrożenie systemu zbiórki i recyklingu odpadów opakowaniowych

-

1,0

2,0

3,0

6,0

  1.  

Aktualizacja gminnego planu gospodarki odpadami

-

-

-

0,5

0,5

  1.  

Zakup pojemników do selektywnej zbiórki odpadów

3,0

4,0

4,0

5,0

16,0

Razem:

5,0

9,5

11,5

15,5

41,5

Całkowite koszty w latach 2006 – 2009:

 

 

Zakładane koszty są stosunkowo niskie, co bezpośrednio wynika z sytuacji finansowej gminy Szulborze Wielkie oraz z ilości odpadów powstających na jej terenie.

 

 

 

 

VIII.         SPOSÓB MONITORINGU I OCENY WDRAŻANIA PLANU ORAZ WSKAŹNIKI MONITORINGU

1.                   Zarządzanie Planem

 

Warunkiem realizacji Planu gospodarki odpadami dla gminy Szulborze Wielkie na lata 2006 – 2013 jest ustalenie systemu zarządzania tym planem. Zarządzanie Planem odbywa się z uwzględnieniem zasad zrównoważonego rozwoju w oparciu o instrumenty zarządzania zgodne z kompetencjami i obowiązkami podmiotów zarządzających.

W odniesieniu do gminnego planu jednostką, na której będą spoczywały zarządzanie planem oraz w głównej mierze realizacja zadań związanych z gospodarką odpadami będzie Wójt Gminy, zgodnie z art. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminie. Część zadań związanych z realizacją planu będzie spoczywać także na jednostkach organizacyjnych, obejmując działania podejmowane przez podmioty gospodarcze korzystające ze środowiska.

Instytucje działające w ramach administracji, a odpowiedzialne za wykonanie i egzekwowanie prawa, działają głównie poprzez:

-                racjonalne planowanie przestrzenne,

-                kontrolowanie gospodarczego korzystania ze środowiska,

-                porządkowanie działalności związanej z gospodarczym korzystaniem ze środowiska,

-                instalowanie urządzeń ochrony środowiska.

 

Gospodarka odpadami w przypadku podmiotów gospodarczych korzystających ze środowiska opiera się na innych zasadach. Kierują się one głównie rachunkiem (efektami) ekonomicznym i zasadami konkurencji rynkowej, do pewnego stopnia uwzględniając głos opinii społecznej. Na tym szczeblu zarządzanie gospodarką odpadami odbywa się przez:

-                dotrzymywanie wymagań stawianych przez przepisy prawa,

-                porządkowanie technologii i reżimów obsługi urządzeń,

-                modernizacje stosowanych technologii,

-                eliminowanie technologii uciążliwych dla środowiska

-                instalowanie urządzeń chroniących środowisko

-                stałą kontrolę zanieczyszczeń.

 

Instrumenty służące do zarządzania Planem wynikają z obowiązujących aktów prawnych (np. Prawo ochrony środowiska, ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym,
o odpadach itp.) i można je podzielić na instrumenty prawne, finansowe, społeczne oraz strukturalne.

 

 

Instrumenty prawne

Do instrumentów prawnych z zakresu gospodarki odpadami zaliczamy przede wszystkim decyzje i zezwolenia, w tym:

-                zezwolenia na zbieranie, transport, odzysk i unieszkodliwianie odpadów,

-                decyzje dotyczące funkcjonowania instalacji do odzysku i unieszkodliwiania odpadów,

-                decyzje zatwierdzające programy gospodarki odpadami niebezpiecznymi,

-                decyzje zatwierdzające instrukcje eksploatacji składowisk oraz ich zamknięcia,

-                raporty o oddziaływaniu na środowisko planowanych, czy istniejących inwestycji.

 

Szczególnym instrumentem prawnym jest od niedawna monitoring czyli pomiar stanu środowiska. Prowadzony on jest między innymi jako badania jakości środowiska. Obecnie wprowadzenie badań monitoringowych jako obowiązujących przez zapisy w niektórych aktach prawnych czynią je instrumentem o znaczeniu prawnym. Dotyczy to szczególnie nowo obowiązujących zasad monitoringu składowisk odpadów zarówno w czasie ich eksploatacji, jak i po zamknięciu i rekultywacji.

 

Instrumenty finansowe

Do najważniejszych w zakresie gospodarki odpadami instrumentów finansowych zaliczyć należy:

-                opłaty za składowanie odpadów,

-                administracyjne kary pieniężne,

-                 kary ekologiczne,

-                 kredyty i dotacje z funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej oraz innych funduszy, w tym fundusze przedakcesyjne oraz fundusze strukturalne oraz Fundusz Spójności,

-                 pomoc publiczna w postaci preferencyjnych pożyczek, kredytów, dotacji, odroczeń rozłożenia na raty itp.,

-                opłaty produktowe – czyli obciążenia finansowe nakładane na produkty szkodliwe dla środowiska w fazie produkcji, konsumpcji lub składowania np. opakowania, baterie, świetlówki, charakteryzujące się rozproszonym sposobem konsumpcji (np. gospodarstwa domowe), powodujące relatywnie niewielkie szkody środowiskowe w skali pojedynczego zużycia, lecz wywołujące istotne zagrożenia dla środowiska jeśli chodzi o zużycie jako całość; wpływy z tego tytułu, trafiają do budżetu państwa i będą przeznaczane na wspomaganie i dofinansowanie systemu recyklingu,

-                depozyty ekologiczne – są to opłaty, ponoszone przez nabywcę produktu szczególnie niebezpiecznego, nawet w skali jednostkowej, dla środowiska, podlegają zwrotowi w momencie przekazania wyeksploatowanego produktu do recyklingu, neutralizacji lub właściwego ze względów ekologicznych składowania (w praktyce nabywca powinien oddać produkt do producenta lub miejsca jego zakupu),

-                obowiązkowe i dobrowolne ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej od szkód ekologicznych – dotyczące ubezpieczenia od ryzyka ekologicznego (np. od skutków awaryjnego zanieczyszczenia środowiska, systemy rekompensat za szkody zdrowotne spowodowane zanieczyszczeniami środowiska),

-                rynek zbywalnych uprawnień do emisji zanieczyszczeń

-                budżety samorządów i Państwa,

-                środki własne przedsiębiorców i mieszkańców.

 

Instrumenty społeczne

Instrumenty społeczne określone zostały najdokładniej w Konwencji
o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz o dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, podpisanej w 1999 r. w Aarhus [36].

Art. 7 Konwencji nakazuje zagwarantowanie udziału społeczeństwa w przygotowaniu planów i programów mających znaczenie dla środowiska, a więc także powiatowego programu ochrony środowiska. Określa też podstawowe obowiązki organów w zakresie zapewnienia udziału społecznego:

1)            ustalenia zakresu podmiotowego konsultacji,

2)            ustalenia rozsądnych norm czasowych na poszczególne etapy konsultacji,

3)            przeprowadzenie konsultacji odpowiednio wcześnie w toku procedury decyzyjnej, gdy wszystkie warianty są jeszcze możliwe, a udział społeczeństwa może być skuteczny,

4)            należyte uwzględnienie konsultacji społecznych przy wydawaniu decyzji.

 

Organy mają swobodę określania szczegółowych sposobów powiadamiania społeczeństwa, metod zbierania uwag i wniosków, czasu trwania konsultacji. Do najważniejszych instrumentów społecznych zaliczyć należy:

1)            edukację ekologiczną, która ma na celu:

-                kształtowanie pełnej świadomości i budzenie zainteresowania społeczeństwa wzajemnie powiązanymi kwestiami ekonomicznymi, społecznymi, politycznymi i ekologicznymi,

-                umożliwienie każdemu człowiekowi zdobywania wiedzy i umiejętności niezbędnych dla poprawy stanu środowiska,

-                tworzenie nowych wzorców zachowań, kształtowanie postaw, wartości i przekonań jednostek, grup i społeczeństw, uwzględniających troskę o jakość środowiska,

 

2)            współpracę i budowanie partnerstwa (włączenie do realizacji programu jak najszerszej liczby osób, system szkoleń, współpraca z instytucjami finansowymi, współpraca zadaniowa z poszczególnymi sektorami gospodarki).

Instrumenty strukturalne

Do instrumentów strukturalnych należą wszelkie programy strategiczne np. strategie rozwoju wraz z programami sektorowymi, a także program ochrony środowiska i to one wytyczają główne tendencje i kierunki działań w ramach rozwoju gospodarczego, społecznego i ochrony środowiska.

Nadrzędnym dokumentem powinna być strategia rozwoju gminy jako dokument wytyczający główne tendencje i kierunki działań w ramach rozwoju gospodarczego, społecznego i ochrony środowiska. Dokument ten jest bazą dla opracowania programów sektorowych np. dotyczących rozwoju obszarów wiejskich, przemysłu, ochrony zdrowia, turystyki ochrony środowiska itp. W programach tych powinny być uwzględnione
z jednej strony kierunki rozwoju poszczególnych dziedzin gospodarki i ich konsekwencje dla środowiska, a z drugiej wytyczono pewne ramy tego rozwoju, warunkowane troską
o stan środowiska. Oznacza to, że ochrona środowiska na terenie gminy wymaga podejmowania pewnych działań w określonych dziedzinach gospodarki, jak
i codziennego życia jego mieszkańców.

Oznacza to, że ochrona środowiska na terenie gminy wymaga podejmowania pewnych działań w określonych dziedzinach gospodarki, jak i codziennym życiu jego mieszkańców.

 

 

2.                   Monitorowanie Planu

 

Przebieg realizacji i wdrażania Planu gospodarki odpadami gminy dla Szulborze Wielkie na lata 2006 – 2013 musi być systematycznie kontrolowany (monitorowany). Monitoring ten ma istotne znaczenie informacyjne. Jego głównym celem jest usprawnienie procesów zarządzania Planem. System monitoringu realizacji  niniejszego Planu powinien obejmować następując elementy:

-                monitoring środowiska,

-                monitoring Planu gospodarki odpadami i gospodarki odpadami,

-                monitoring społeczny (odczucia i skutki).

 

Monitoring środowiska – system kontroli środowiska, jest narzędziem wspomagającym prawne, finansowe i społeczne instrumenty zarządzania środowiskiem. Dostarcza informacji o efektach wszystkich działań na rzecz ochrony środowiska i może być traktowany jako podstawa do oceny całej polityki ochrony środowiska. Jest jednym
z najważniejszych kryteriów, na podstawie których tworzona jest nowa polityka. Mierniki efektów ekologicznych są w znacznym stopniu dostępne jako wielkości mierzone   ramach istniejących systemów kontroli i monitoringu.

 

Monitoring Planu gospodarki odpadami oraz samo ewidencjonowanie odpadów są nakazane prawem przez ustawę z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach. Określa ona, że Plan powinien zawierać opis systemu monitoringu i oceny wdrażania zadań i celów. System ewaluacji i monitoringu powinien składać się z następujących elementów:

-                monitoringu istniejących instalacji gospodarki odpadami,

-                monitoringu przewoźników i pośredników (posiadaczy odpadów), zajmujących się gospodarką odpadami,

-                monitoringu instalacji nie wymagających zezwoleń,

-                monitoringu przemieszczania pewnych rodzajów odpadów,

-                identyfikacji nielegalnych instalacji lub działań.

 

Informacje o odpadach będą gromadzone w bazach, prowadzonych przez Urząd Marszałkowski Województwa. System ten stanowić będzie podstawowe źródło informacji o odpadach przy opracowywaniu, wdrażaniu i ocenie realizacji planów gospodarki odpadami. Monitoring ilości, przepływu i zagospodarowania odpadów opiera się na ewidencji ilościowej i jakościowej odpadów. Do prowadzenia  ewidencji odpadów, zgodnie z katalogiem odpadów i listą odpadów niebezpiecznych, jest obowiązany każdy posiadacz odpadów, z wyjątkiem osób fizycznych oraz jednostek organizacyjnych, nie będących przedsiębiorstwami, które wykorzystują odpady na własne potrzeby. W przypadku odpadów komunalnych ewidencję muszą prowadzić wszystkie podmioty zajmujące się ich odbiorem, transportem oraz odzyskiem i unieszkodliwianiem. System ewidencji opiera się na sporządzaniu kart ewidencji odpadów oraz kart przekazania odpadów wg wzorów oraz zakresu danych określonych w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 lutego 2006 w sprawie wzorów dokumentów stosowanych na potrzeby ewidencji odpadów [37].

 

Posiadacze odpadów prowadzący ewidencję, zgodnie z ustawą o odpadach oraz Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie zakresu informacji oraz wzorów formularzy służących do sporządzania i przekazywania zbiorczych zestawień danych [38], sporządzają zestawienia zbiorcze danych, mówiące o rodzajach i ilości odpadów, sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach służących do odzysku i unieszkodliwiania tych odpadów. Zbiorcze zestawienia danych przekazywane są Marszałkowi Województwa właściwemu ze względu na miejsce wytwarzania, odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, do końca pierwszego kwartału za każdy poprzedni rok kalendarzowy.

Na podstawie zestawień zbiorczych oraz informacji uzyskanych od Wojewody
i Starosty, Marszałek Województwa prowadzi wojewódzką bazę danych o wytwarzaniu
i gospodarowaniu odpadami wraz z rejestrem udzielonych zezwoleń w zakresie wytwarzania i gospodarowania odpadami oraz sporządza raport wojewódzki, który przekazuje Ministrowi Środowiska. Minister Środowiska prowadzi centralną bazę danych dotyczących wytwarzania i gospodarowania odpadami. Równocześnie z monitoringiem odpadów prowadzonym przez Marszałka jest tworzony system monitoringu zgodnie z ustawą o opakowaniach i odpadach opakowaniowych.

Istota monitoringu Planu gospodarki odpadami polega na prowadzeniu stałych obserwacji, dokonywania ciągłych, systematycznych pomiarów, określaniu narzędzi pomiarów przebiegu procesów, które nas interesują. Plan jest jednocześnie narzędziem planowania i zarządzania systemem gospodarki odpadami przez władze samorządowe. Jedną sferą jest obserwacja Planu jako dokumentu planowania działań, drugą zaś jest obserwacja i ocena wdrażania działań w życie. Budowanie systemu monitorowania realizacji Planu, a w szczególności jego elementów operacyjnych będzie jednak łatwiejsze i bardziej skuteczne w odwrotnej kolejności. Pierwotnym będzie monitoring wdrażania zadań. Organ wykonawczy gminy monitoruje wykonanie Planu podczas jego realizacji i zobowiązany jest w odstępach dwuletnich przedstawiać radzie gminy sprawozdanie z realizacji Planu. Na podstawie analizy danych i obiektywnej oceny realizacji Planu będzie możliwa jego aktualizacja.

 

Ewaluacja planu możliwa jest dzięki zastosowaniu następujących instrumentów:

-                pozwolenia na wytwarzanie odpadów, zezwolenia dotyczących szeroko pojętego gospodarowania odpadami,

-                informacji o wytwarzanych odpadach,

-                współpraca z Marszałkiem Województwa, Wojewodą, Starostą oraz Wojewódzkim Inspektoratem Ochrony Środowiska – realizującymi zadania wynikające z ich kompetencji służące prawidłowej gospodarce odpadami.

 

Monitoring odczuć społecznych – jest on sprawowany na podstawie badań opinii społecznej i specjalistycznych opracowań służących jakościowej ocenie udziału społeczeństwa w działaniach na rzecz poprawy stanu środowiska, a także ocenie odbioru przez społeczeństwo efektów Programu, między innymi przez ilość i jakość interwencji zgłaszanych do gminnych władz środowiskowych.

 

 

3.                   Wskaźniki monitoringu

 

Podstawę monitornig Planu gospodarki odpadami dla gminy Szulborze Wielkie na lata 2006 – 2013 stanowić będą wskaźniki przedstawione w tabeli nr 25. Należy przyjąć założenie, że lista ta jest otwarta i w trakcie wdrażania Planu będzie ulegać modyfikacji.

 

 

Tabela nr 25. Wskaźniki monitoringu Planu gospodarki odpadami dla gminy Szulborze Wielkie na lata 2006 – 2013

Lp.

Wskaźnik charakteryzujący gospodarkę odpadami

Jednostka

  1.  

Ilość wytworzony odpadów komunalnych

Mg/ rok

  1.  

Ilość zebranych odpadów komunalnych

Mg/ rok

  1.  

Ilość odpadów objętych zorganizowaną zbiórką

%

  1.  

Ilość wytworzonych odpadów komunalnych na 1 mieszkańca na rok

kg/ M/ rok

  1.  

Ilość zebranych odpadów komunalnych na 1 mieszkańca na rok

kg/ M/ rok

  1.  

Ilość odpadów komunalnych ulegających biodegradacji składowanych na składowiskach

Mg

  1.  

Ilość wytworzonych odpadów opakowaniowych w tym: tworzywa sztuczne, papier i tektura, szkło, opakowania z blachy stalowej, opakowania z aluminium, opakowania wielomateriałowe

Mg

  1.  

Ilość odzyskiwanych surowców wtórnych w tym: tworzywa sztuczne, papier i tektura, szkło, blacha stalowa i aluminium

Mg

  1.  

Ilość zebranych selektywnie odpadów: wielkogabarytowych, budowlanoremontowych, niebezpiecznych

Mg

  1.  

Udział społeczeństwa w działaniach na rzecz poprawy gospodarki odpadami wg oceny jakościowej

-

  1.  

Ilość i jakość interwencji (wniosków) zgłaszanych przez mieszkańców (np. dzikie wysypiska)

-

  1.  

Liczba, jakość i skuteczność kampanii edukacyjno – informacyjnych

-

 

Źródło: opracowanie własne

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

IX.                 DZIAŁANIA EDUKACYJNE W ZAKRESIE GOSPODARKI ODPADAMI

 

Prawidłowe funkcjonowanie systemu gospodarki odpadami na terenie gminy Szulborze Wielkie jest uzależnione przede wszystkim od uświadomienia i aktywności mieszkańców we wdrażaniu założeń i zasad systemu.

Edukacja ekologiczna znalazła stosowną rangę zarówno w Konstytucji RP (art. 5 i 74), jak i sektorowych uregulowaniach prawnych, przede wszystkim w ustawach: Prawo ochrony środowiska [39] i w ustawie o systemie oświaty  [40]. Zapisy dotyczące zasady uspołeczniania polityki ekologicznej poprzez stworzenie warunków do udziału obywateli, grup społecznych i organizacji w procesie kształtowania modelu zrównoważonego rozwoju znalazły się w II Polityce Ekologicznej Państwa, przyjętej przez Sejm RP w 2001 r.

Także w wyniku realizacji ustaleń Agendy 21 powstał w 2000 r. dokument stworzony przez Ministerstwo Edukacji Narodowej i Ministerstwo Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, pn. Narodowa Strategia Edukacji Ekologicznej. Zostały w nim określone cele, z których do podstawowych należą między innymi, upowszechnianie idei ekorozwoju we wszystkich sferach życia oraz wdrożenie edukacji ekologicznej jako edukacji interdyscyplinarnej. Na podstawie postanowień tego dokumentu powinna być realizowana edukacja ekologiczna na obszarach jednostek samorządowych.

 

Edukacja środowiskowa (edukacja ekologiczna) jest koncepcją kształcenia
i wychowywania społeczeństwa w duchu poszanowania środowiska przyrodniczego zgodnie z hasłem myśleć globalnie, działać lokalnie. Ważnym elementem jest łączenie wiedzy przyrodniczej z humanistyczną oraz działaniami praktycznymi.

Edukacja powinna uświadomić mieszkańcom gminy, że oni sami „wytwarzają” odpady, oni sami decydują i ilości, składzie i sposobie gromadzenia opadów, odpady są źródłem surowców i energii, które można wykorzystać, deponowanie odpadów na składowiskach nie jest jedyną metodą unieszkodliwiania i przerobu odpadów. Mieszkańcy powinni zdawać sobie sprawę, iż wybór określonych metod postępowania
z odpadami pociąga za sobą konkretne skutki ekologiczne i ekonomiczne.

 

Uwzględniając konieczne zróżnicowanie form i treści przekazu, można przyjąć  podział mieszkańców na cztery główne grupy, do których trafiać będą odpowiednio przygotowane formy edukacyjne:

-                pracowników samorządowych powiatu i gmin (zarząd i pracownicy urzędów),

-                dziennikarzy i nauczycieli,

-                dzieci i młodzieży,

-                dorosłych mieszkańców.

Należy równocześnie wyznaczyć cele i efekty z zakresu gospodarki odpadami, jakie ma przynieść prowadzona akcja edukacyjno – informacyjna. Są nimi przede wszystkim:

1)            dające się zmierzyć, ograniczenie masy odpadów wytwarzanych przez gospodarstwa domowe, a tym samym wydłużenie okresu wykorzystania składowiska odpadów,

2)            zwiększenie ilości odzyskiwanych i przetwarzanych surowców wtórnych,

3)            likwidacje dzikich wysypisk odpadów,

4)            powstanie trwałych grup mieszkańców, współpracujących z samorządem lokalnym; podejmujących nowe wyzwania w zakresie edukacji ekologicznej,

5)            zwiększenie przychylnego nastawienia społeczności lokalnej do zagadnień właściwej gospodarki odpadami.

 

Prowadzone działania edukacyjne powinny objąć trzy zasadnicze segmenty:

1)            edukację ekologiczną obejmującą decydentów (pracowników samorządowych: starostów, burmistrzów, wójtów, sołtysów i radnych), oraz osoby mające przekazywać informacje pozostałym grupom społecznym (nauczycieli, dziennikarzy, pracowników służb komunalnych),

2)            edukację ekologiczną dzieci i młodzieży opartą na ścisłej współpracy z placówkami oświaty,

3)            edukację ekologiczną dorosłych członków społeczności lokalnych, realizowaną między innymi przez politykę medialną oraz prowadzenie okresowych akcji ekologicznych obejmujących wszystkich mieszkańców np. sprzątanie świata, wystawy, konkursy, festyny.

 

1.                   Szkolenie kadr zajmujących się gospodarką odpadami

 

Do kadry specjalistycznej zajmującej się gospodarką odpadami można zaliczyć:

-                urzędników samorządowych różnych szczebli,

-                pracowników zakładów zajmujących się gospodarką odpadami – dotyczy głównie kadry kierowniczej i personelu technicznego,

-                lokalnych ekspertów i konsultantów ds. gospodarki odpadami.

 

Celem szkolenia kadr jest przekazanie im praktycznych umiejętności i wiedzy fachowej, które są niezbędne do realizacji systemu gospodarki odpadami na terenie gminy. Bardzo ważne jest przekazanie kadrze informacji na temat nowoczesnych sposobów zagospodarowania odpadów, zagadnień prawnych i instytucjonalnych związanych z prowadzeniem nowoczesnej gospodarki odpadami.

Szkoleniami powinny być objęte następujące grupy pracowników instytucji
i podmiotów gospodarczych zajmujących gospodarką odpadami:

-                kadra kierownicza: dyrektorzy, prezesi, kierownicy,

-                inspektorzy odpowiedzialni za sprawy techniczne, prawne i ekonomiczne,

-                personel pomocniczy zatrudniony w działach: technicznych, prawnych oraz ekonomicznych,

-                wykwalifikowani i niewykwalifikowani pracownicy fizyczni zatrudnieni na obiektach lub instalacjach do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów.

 

Szkolenia powinny być organizowane przez specjalistyczne firmy zajmujące się gospodarką odpadami, posiadające wykwalifikowanych specjalistów i doświadczenie.

Szkolenia te powinny być poprzedzone rozpoznaniem (na drodze ankietyzacji) aktualnego stanu wiedzy kadry specjalistycznej, ponieważ program szkolenia powinien gwarantować podniesienie zarówno wiedzy teoretycznej i praktycznej dotyczącej gospodarki odpadami. Należy podkreślić, że akcja edukacyjna prowadzona wśród kadry zajmującej się gospodarką odpadami nie może mieć charakteru jednostkowego. Powinna być prowadzona w sposób cykliczny (uwzględniająca pozostałe obowiązki wynikające z pełnionych przez te osoby funkcji), zapewniając ciągłe doskonalenie się i dokształcanie tej grupy osób.

 

2.                   Edukacja dzieci i młodzieży

 

Prowadzenie edukacji ekologicznej wśród dzieci i młodzieży to najważniejszy segment działań edukacyjnych w zakresie gospodarki odpadami. Dzięki wyrobieniu
w nich nawyków właściwego postępowania w zakresie szeroko rozumianej ochrony środowiska można się spodziewać, że wprowadzane inwestycje i zmiany będą znajdowały przychylniejsze przyzwolenie społeczeństwa.

Jak wynika z doświadczeń, dzieci i młodzież mogą stać się swoistym przekaźnikiem treści ekologicznych w swoich rodzinach. Mogą one „upominać” i nakłaniać rodziców do właściwego postępowania z odpadami powstającymi w gospodarstwie domowym, prowadzenia właściwej gospodarki wodno – ściekowej, itp. W pewnym stopniu poprzez swą świadomość ekologiczną dzieci i młodzież będą kształtować także model konsumpcyjny w rodzinie. Dzięki temu podczas zakupów będą wybierane np. opakowania wielokrotnego użytku.

Edukacja ekologiczna dzieci i młodzieży w dużej mierze powinna opierać się na placówkach oświatowych wszystkich szczebli. Z uwagi na brak odrębnego przedmiotu obejmującego tylko zagadnienia edukacji ekologicznej, treści te powinny być włączane w realizowane w ramach programów nauczania dla poszczególnych grup wiekowych.
W ramach obowiązujących przedmiotów można poruszyć następujące zagadnienia:

1)            biologia:

-                gdzie i jak powstaje kompost oraz jak można go wykorzystać,

-                podkreślenie zalet selektywnego zbierania i kompostowania odpadów biodegradowalnych,

-                powtórne wykorzystanie makulatury jako możliwości zmniejszenia zapotrzebowania na drewno,

2)            chemia:

-                omówienie następstw niewłaściwego spalania odpadów (np. w instalacjach do tego nieprzystosowanych) – powstawanie szkodliwych dla środowiska
i zdrowia człowieka związków chemicznych,

3)            wiedza o społeczeństwie:

-                kształtowanie odpowiedzialnych postaw społecznych,

-                przedstawienie postawy proekologicznej jako sposobu na życie.

 

Ważnym elementem edukacji ekologicznej dzieci i młodzieży jest ich aktywny udział w poznawaniu proponowanych zagadnień. Daje to możliwość świadomego zaangażowania uczniów w omawiane tematy lekcyjne. Wybór metody prowadzenia zajęć: praca zbiorowa, praca w grupach lub praca indywidualna – zależy od nauczyciela. Interesującym i pouczającym uzupełnieniem przedstawionych tematów lekcyjnych będą wycieczki edukacyjne połączone ze zwiedzaniem nowoczesnych obiektów i instalacji do unieszkodliwiania, recyklingu lub odzysku odpadów.

Aby prowadzone działania edukacyjne wśród dzieci i młodzieży przyniosły oczekiwane efekty niezbędna jest ścisła współpraca z władzami samorządowymi. Przekazywane informacje powinny w dużej mierze odnosić się do najbliższego otoczenia (miejsca zamieszkania), czyli gminy, powiatu. Przykłady właściwe oraz wymagające zmiany powinny pochodzić z „własnego podwórka”. Wymiernym efektem prowadzonej edukacji będzie ostatecznie poprawa stanu środowiska na terenie gminy czy powiatu.

Nie ulega wątpliwości, że nauczyciele i uczniowie, otrzymując wsparcie gminy lub powiatu w tym zakresie, mogą i podejmują w praktyce szereg działań na rzecz środowiska lokalnego, które znacznie przekraczają obowiązki programowe szkoły. Dotyczy to zarówno wsparcia programowego, jak i finansowego działań przygotowywanych przez poszczególnych nauczycieli, czy całe placówki szkolne.

Stosunkowo nieskomplikowanymi dla samorządów przykładami wspierania ekologicznych działań szkół jest między innymi współfinansowanie, wspólna organizacja    i pomoc merytoryczna w takich przedsięwzięciach jak:

-                organizacja Dnia Ziemi, czy Światowego Dnia Ochrony Środowiska,

-                prowadzenie programów autorskich, czy innowacji pedagogicznych w szkołach,

-                programy edukacyjne, np. związane z gospodarowaniem odpadami w powiecie (gminie) lub innym realizowanym przez gminę przedsięwzięciem na rzecz środowiska,

-                konkursy związane z tematyką lokalnej gospodarki odpadowej,

-                udział pracowników samorządowych w zajęciach terenowych klas bądź kół przyrodniczych, w charakterze specjalistów, w zakresie określonym tematem zajęć terenowych,

-                udostępnianie i popularyzacja informacji, w tym także materiałów drukowanych na temat zagrożeń i prośrodowiskowych działań powiatu (gminy), celem wspólnej edukacji mieszkańców tego terenu,

-                prenumerata czasopism przyrodniczych i ekologicznych,

-                wzbogacanie bibliotek szkolnych w materiały dydaktyczne przydatne w realizacji zagadnień związanych z gospodarka odpadową, ekologią i ochroną środowiska,

-                wspieranie programów i ekologicznych przedsięwzięć szkół w niezbędne pomoce naukowe, wykorzystywane podczas realizacji tych działań,

-                współorganizacja z Wojewódzkim Ośrodkiem Metodycznym form doskonalenia nauczycieli (np. warsztatowych) w zakresie edukacji ekologicznej/ środowiskowej.

 

3.                   Edukacja dorosłych

 

Edukacja osób dorosłych wymaga znalezienia właściwego sposobu kształtowania świadomości ekologicznej. Specjalnie organizowane spotkania, wykłady, czy kluby dyskusyjne nie zawsze przynoszą zamierzone rezultaty. Krąg odbiorców tego typu form edukacyjnych bywa bardzo zawężony (pojawiają się tylko zainteresowani).
Z badań wynika, że na kształtowanie świadomości ekologicznej duży wpływ wywierają media. Przekazują one wiedzę na temat funkcjonowania, znaczenia i zagrożeń przyrody, ale również informują na bieżąco o problemach i działaniach na rzecz ochrony środowiska. Dlatego też współpraca z mediami (prasa lokalna, rozgłośnie radiowe, telewizja) nie tylko poszerza znacznie krąg edukowanych, ale także przekazuje treści ekologiczne wraz  z informacjami o konkretnych działaniach.

Dobrze przeprowadzona edukacja w prasie lokalnej ma na celu ukształtowanie świadomości mieszkańców, przejawiającej się w ich konkretnych działaniach związanych z troską o otaczające ich najbliższe środowisko. Ważny jest również wybór odpowiednich treści, położenie szczególnego nacisku na uświadomienie, że pojedyncze zachowania każdego z nas mają wielkie znaczenie w zachowaniu czystości i estetyki całego powiatu, miasta czy wioski. Treści te należy przekazywać kilkakrotnie, stosując odmienne, interesujące formy przekazu. Edukacja ekologiczna w mediach, przede wszystkim w prasie, jest stosunkowo prosta do przeprowadzenia.

Edukacja ekologiczna dorosłych powinna być połączona również z rozrywką społeczności lokalnych, w czasie której mogą być propagowane treści ekologiczne. Imprezy takie, jak festyny, wystawy, konkursy, wycieczki, czy koncerty zazwyczaj przeznaczone są dla całych rodzin. Istnieje tym samym sposobność do włączenia dzieci w prezentacje ekologiczne i przekazywanie wiedzy rodzicom, zaangażowanym w występy dzieci. Taki sposób edukowania dorosłych (rodziców) jest bardzo skuteczną formą przekazywania treści ekologicznych. Nie należy również zapomnieć o ogólnopolskich sezonowych „akcjach ekologicznych”, np. Sprzątanie Świata, Dzień Ziemi, Dzień Bez Samochodu i inne. Stawiają sobie one za cel szeroko rozumianą ochronę środowiska, ostrzegają przed zagrożeniami, uświadamiają szkodliwość niektórych zachowań człowieka.

 

4.                   Społeczne kampanie informacyjne

 

Działania edukacyjne powinny kłaść duży nacisk na realizację szerokich kampanii edukacyjnych, których celem byłoby propagowanie idei zrównoważonego rozwoju. Realizacja takich zadań prowadzona powinna być z wykorzystaniem wszystkich lokalnie dostępnych form. 

Niezbędnym elementem pomyślnego promowania zagadnień ekologicznych jest wsparcie prowadzonych działań w środkach masowego przekazu poprzez realizację odpowiedniej polityki medialnej. Media dzięki znacznym możliwościom oddziaływania społecznego spełniają ważną rolę w kształtowaniu świadomości proekologicznej. Prowadzona właściwie polityka medialna ma na celu dotarcie z treściami ekologicznymi głównie do osób dorosłych.

W celu osiągnięcia pożądanych efektów prowadzona polityka medialna powinna być oparta w głównej mierze o media lokalne (prasa, radio), a także z racji znacznego wzrostu jego znaczenia – również o internet.

 

Współpracując z prasą władze samorządowe dysponują specyficznymi formami edukowania społeczeństwa, m. in. poprzez:

-                ogłoszenie. Poprzez tę formę w prosty, hasłowy sposób można informować np. o wprowadzanym systemie segregacji odpadów. Ogłoszenie może zawierać informacje edukujące co do sposobów korzystania z pojemników na odpady,

-                wkładkę informacyjną do gazety. Powinna zostać skonstruowana w formie ulotki/broszury tematycznej, np. w zakresie gospodarki odpadami. Wkładka ma za zadanie informować o tym, jak unikać wytwarzania odpadów, jak je segregować, co robić, aby na składowisko trafiało jak najmniej śmieci. Ulotka ta stanowiłaby więc „ABC kultury odpadowej”, z którą powinni się zapoznać mieszkańcy gminy. Pomoże ona również społeczeństwu szerzej spojrzeć na różne aspekty produkcji odpadów i uzmysłowić, jak mogą temu przeciwdziałać. Ta sama broszura powinna być również rozdana mieszkańcom tuż przed bezpośrednim rozpoczęciem segregacji odpadów (np. około miesiąca wcześniej).

 

Wskazane jest także, aby na łamach lokalnej prasy utworzyć rubrykę (stronę) poświęconą szeroko rozumianej ochronie środowiska. Publikowane byłyby tam artykuły poświęcone poszczególnym zagadnieniom ochrony środowiska, w tym także gospodarki odpadami. Autorami mogą być zaproszeni specjaliści, przedstawiciele pozarządowych organizacji ekologicznych, czy władz samorządowych itp.

 

Sposobami wykorzystania lokalnych rozgłośni radiowych o zasięgu regionalnym w celu propagowania wybranych zagadnień ochrony środowiska może być:

-                wyprodukowanie przez agencję reklamową radiowego spotu informacyjnego (reklamowego), np. selektywnej zbiórki odpadów w gospodarstwie domowym. Ważne, by informacja ta była zrozumiała dla słuchaczy w różnym wieku. Można emitować też kilka informacji (o różnym stopniu ich złożoności) kierowanych do różnych odbiorców, należy jednak pamiętać o rosnących wtedy znacznie kosztach. Informacje te powinny być emitowane najlepiej w najbardziej atrakcyjnych godzinach i podkreślać hasło kampanii edukacyjnej, np. Segregacja się opłaca, Mamy rady na odpady,

-                zaproponowanie dziennikarzom przeprowadzenia w studio dyskusji z udziałem specjalistów i przedstawicieli władz powiatowych i gminnych. Goście odpowiadają na zadawane przez telefon pytania słuchaczy. Takie dyskusje przyciągają zazwyczaj uwagę społeczności. Dzięki takiemu sposobowi informowania, władze poznają stosunek mieszkańców do decyzji samorządowców, którzy z kolei mają możliwość wyjaśnienia społeczności wszelkich pojawiających się wątpliwości i niejasności,

-                ankieta radiowa. Jest to metoda zdobywania informacji na temat wiedzy mieszkańców o problematyce np. recyklingowej. Charakteryzuje się jednak stosunkowo wysokim stopniem anonimowości respondentów, a co za tym – idzie mniejszą kontrolę nad jej oceną.

 

Ważną inicjatywą służącą komunikacji społecznej i informowaniu mieszkańców         o podejmowanych przez władze samorządowe działaniach jest wykorzystanie możliwości, jakie daje internet. Tą drogą istnieje duża szansa dotarcia do młodzieży, wśród której Internet jest coraz bardziej popularnym środkiem komunikacji. Np. stworzenie strony internetowej, na której znalazłyby się wszystkie bieżące informacje dotyczące zakresu ochrony środowiska. W przypadku tworzenia strony internetowej należy pamiętać o ograniczonym zasięgu oddziaływania tego medium. Treści edukacyjne można umieścić na stronach gminy. Należy je uzupełnić o informacje dotyczące recyklingu i ochrony środowiska. Na stronie internetowej można również zamieszczać w porozumieniu z lokalnymi gazetami artykuły dotyczące np. gospodarki, wcześniej publikowane na ich łamach (w tradycyjnej, papierowej wersji).

Coraz popularniejszą i stosunkowo łatwą do wdrożenia dla samorządów formą edukacji ekologicznej lokalnych społeczności są okresowe kampanie informacyjne,
a w szczególności akcje ulotkowe, festyny, konkursy, happeningi.

 

 

X.                     WNIOSKI Z ANALIZY ODDZIAŁYWANIA PROJEKTU PLANU NA ŚRODOWISKO

 

Analiza oddziaływania projektu planu gospodarki odpadami na środowisko wynika z zapisów Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 kwietnia 2003 r. w sprawie sporządzania planów gospodarki odpadami (Dz. U. Nr.66, poz.620 późn. zm.).

Działania podjęte w celu objęcia wszystkich mieszkańców gminy zorganizowanym systemem selektywnej zbiórki odpadów, zbiórka odpadów niebezpiecznych, budowlanych, wielkogabarytowych i in., przyczyni się zarówno do ograniczenia masy składowanych odpadów, jak i zminimalizowania niekorzystnego wpływu na środowisko.

Istotne znaczenie miała będzie edukacja ekologiczna. Osiągnięcie wysokiej świadomości ekologicznej mieszkańców gminy znaczenie wpłynie na stan czystości
w osiedlach, polepszy jakość odzyskiwanych w wyniku segregacji surowców wtórnych oraz, co najważniejsze, ograniczy ilość wytwarzanych odpadów.

Wysoka świadomość ekologiczna mieszkańców w połączeniu z ogólnie dostępnym systemem zbiórki odpadów, takich jak przeterminowane leki czy baterie, spowoduje w przyszłości wyeliminowanie odpadów niebezpiecznych ze strumienia odpadów komunalnych trafiającego na składowisko.

Na podstawie analizy i oceny wpływu projektowanych rozwiązań można stwierdzić, że ich realizacja wpłynie na poprawę stanu środowiska poprzez:

1)            poprawę warunków sanitarnych w gminie (ograniczenie odpadów porzucanych w lasach, przydrożnych rowach),

2)            wzrost ilości odzyskiwanych surowców wtórnych będzie wpływał na ograniczenie zużycia surowców pierwotnych i spowolni zapełnianie składowisk,

3)            zmniejszenie ilości odpadów niebezpiecznych w strumieniu odpadów komunalnych.

 

Założone cele i kierunki działań przedstawione w planie są zgodne z obowiązującymi wymaganiami środowiskowymi, polityką ekologiczną państwa oraz Planami Gospodarki Odpadami opracowywanymi na szczeblu krajowym, wojewódzkim i powiatowym.

Niniejszy Plan nie przewiduje działań i inwestycji, których realizacja mogłyby
w jakikolwiek sposób wpłynąć niekorzystnie na środowisko.

Nie wdrożenie planu na terenie gminy Szulborze Wielkie może stanowić zagrożenie dla środowiska gminy oraz jej estetyki. Brak kontroli nad przepływem odpadów, głównie komunalnych, powodować może powstawanie coraz liczniejszych dzikich wysypisk.

 

 

 

 

 

XI.                 STRESZCZENIE W JĘZYKU NIESPECJALISTYCZNYM

 

Plan gospodarki odpadami dla gminy Szulborze Wielkie na lata 2006 – 2013 sporządzony został zgodnie z zapisami ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach
(Dz. U. Nr 62, poz. 628 z późn. zm.) oraz Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia
9 kwietnia 2003 r. w sprawie sporządzania planów gospodarki odpadami (Dz. U. Nr 66, poz. 620 z późn. zm.). Niniejszy Plan nawiązuje do zapisów krajowego, wojewódzkiego i powiatowego planu gospodarki odpadami i stanowi integralną część Programu ochrony środowiska dla gminy Szulborze Wielkie na lata 2006 – 2013. Powyższy Plan składa się z następujących rozdziałów:

-                wstęp

-                analiza stanu gospodarki odpadami w gminie

-                prognoza zmian w zakresie gospodarki odpadami

-                cele gospodarki odpadami na terenie gminy

-                harmonogram realizacji przedsięwzięć oraz nakłady finansowe niezbędne na realizację zadań zawartych w planie

-                zasady finansowania przedsięwzięć z zakresu gospodarki odpadami

-                monitoring i ocena wdrażania planu

-                wnioski z analizy oddziaływania projektu planu na środowisko

 

Zgodnie z zapisami ww. rozporządzenia gminny plan gospodarki odpadami opisuje rodzaj, źródła powstawania i sposoby zagospodarowania odpadów komunalnych wytwarzanych na trenie gminy.

Na terenie gminy Szulborze Wielkie nie funkcjonuje gminne składowiska odpadów komunalnych. Na terenie gminy nie ma dużych zakładów przemysłowych mogących mieć wpływ na ilość i morfologię wytwarzanych odpadów. W głównej mierze powstają odpady komunalne pochodzące od prywatnych wytwórców oraz odpady organiczne pochodzące z rolnictwa. Potencjalnymi wytwórcami odpadów są obiekty użyteczności publicznej oraz obiekty handlowe i rolnicze.

W ocenie gospodarki odpadami na terenie gminy zwrócono uwagę przede wszystkim na:

-                niedostateczną świadomość ekologiczną mieszkańców, a co za tym idzie trudności w wyegzekwowaniu od części mieszkańców właściwego postępowania z odpadami,

-                brak zorganizowanego systemu selektywnej zbiórki odpadów (w 2005 r. rozpoczęto jego wstępną organizację),

-                brak systemu zbiórki odpadów niebezpiecznych, co sprawia, że w strumieniu odpadów komunalnych kierowanych do unieszkodliwienia poprzez składowanie znajdują się m.in. baterie, przeterminowane leki, świetlówki, itp.

 

Zgodnie z zapisami rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie sporządzania planów gospodarki odpadami określono zadania strategiczne obejmujące okres ośmiu lat oraz harmonogram realizacji przedsięwzięć na najbliższe cztery lata. Planowane działania obejmują m.in.: intensyfikację edukacji ekologicznej mieszkańców gminy, organizację systemu zbiórki odpadów na obszarze całej gminy oraz rozwój selektywnej zbiórki odpadów, w szczególności surowców wtórnych i odpadów niebezpiecznych.

Monitoring i ocena wdrażania planu opierać się będzie na wskaźnikach odnoszących się m.in. do: ilości odpadów wytwarzanych przez statystycznego mieszkańca gminy, stopnia odzysku surowców wtórnych, udziału społeczeństwa w działaniach na rzecz poprawy gospodarki odpadami i inne.

Analiza oddziaływania projektu planu na środowisko wskazuje, że realizacja zaproponowanych działań nie przyczyni się do powstania nowych zagrożeń dla środowiska, przyczyni się natomiast do ochrony powierzchni ziemi i zmniejszenia zagrożeń dla wód powierzchniowych i podziemnych.

         Zgodnie z zapisami ustawy o odpadach, co dwa lata, należy przedstawiać Radzie Gminy raport z realizacji Planu, natomiast co 4 lata Plan powinien być aktualizowany.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

XII.             MATERIAŁY ŹRODŁOWE

 

1)           Akty prawne

-                Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085)

-                Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej (Dz. U. Nr 63, poz. 639 z późn. zm.)

-                Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych
(Dz. U. Nr 63, poz. 638 z późn. zm.)

-                Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628
z późn. zm.)

-                Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62,
poz. 627 z późn. zm.)

-                Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. Nr 132, poz. 622 z późn. zm.)

-                Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 42, poz. 1591)

-                Uchwała Rady Ministrów nr 219 z 29 października 2002 r. w sprawie krajowego planu gospodarki odpadami (Monitor Polski Nr 11, poz. 159)

-                Uchwała Sejmiku Województwa Mazowieckiego Nr 119/ 2003 z dnia 
15 grudnia 2003 r. w sprawie przyjęcia Plan Gospodarki Odpadami w Województwie Mazowieckim na lata 2004 – 2011

-                Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 maja 2005 r. w sprawie rocznych poziomów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych i poużytkowych (Dz. U. r. Nr 103, poz. 872)

-                Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 kwietnia 2003 r. w sprawie sporządzania planów gospodarki odpadami (Dz. U. Nr 66, poz. 620 z późn. zm.)

-                Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. Nr 112, poz. 1206)

-                Polskie Normy – Z – 15010: 1999 – Odpady. Terminologia

 

2)           Literatura tematu

-                J. Korytkowski, J. Grabowska, Sporządzanie gminnego lub miejskiego planu gospodarki odpadami. OD i DK, Gdańsk 2003 r.

-                Cz. Rosik – Dulewska, Podstawy gospodarki odpadami. Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2000 r.

-                II Polityka Ekologicznej Państwa. Ministerstwo Środowiska, Warszawa
2000 r.

-                Polityka Ekologiczna Państwa na lata 2003 – 2006 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2007 – 2010. Rada Ministrów, Warszawa 2002 r.

-                Poradnik – powiatowe i gminne plany gospodarki odpadami. Ministerstwo Środowiska, Warszawa 2002 r.

-                Program wykonawczy do II Polityki Ekologicznej Państwa na lata 2002 – 2010. Ministerstwo Środowiska, Warszawa 2002 r.

-                Program usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest stosowanych na terytorium Polski. Rada Ministrów, Warszawa, maj 2002.

-                Słownictwo znormalizowane – ochrona środowiska. Polski Komitet Normalizacyjny, Warszawa 2001 r.

-                Utrzymanie czystości i gospodarka odpadami na terenach wiejskich – materiały konferencyjne, Poznań 24 – 25 września 1992 r.

-                Wytyczne sporządzania programów ochrony środowiska na szczeblu regionalnym i lokalnym. Ministerstwo Środowiska, Warszawa 2002 r.

 

3)           Inne źródła

-                Plan Gospodarki Odpadami dla powiatu ostrowskiego, 2002 r.

-                Program Ochrony Środowiska dla powiatu ostrowskiego, 2004 r.

-                Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Szulborze Wielkie, 2003 r.

-                Dane Głównego Urzędu Statystyczny

-                Dane Urzędu Gminy Szulborze Wielkie

-                www.bosbank.pl

-                www.ekofundusz.org.pl

-                www.nfosigw.gov.pl

-                www.ukie.gov.pl

-                www.wfosigw.pl

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



[1] § 4 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 kwietnia 2003 r. w sprawie sporządzania planów gospodarki odpadami (Dz. U. Nr 66, poz. 620 z późn. zm.)

[2] Ministerstwo Środowiska, Warszawa 2002 r.

[3] ARCADIS EKOKONREM Sp. z o.o., Wrocław 2004 r.

[4] art. 3 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628 z późn. zm.)

[5] opracowane na podstawie następujących Polskich Norm:

-          PN – ISO 4225: 1999 – Jakość powietrza. Zagadnienia ogólne. Terminologia

-          PN – ISO 4225/ Ak: 1999 – Jakość powietrza. Zagadnienia ogólne. Terminologia (Arkusz krajowy)

-          PN – ISO 6170 – 1: 1994 – Jakość wody. Terminologia

-          PN – 85/ B – 01705 – Obiekty i urządzenia ujęć wody. Terminologia

-          PN – Z – 15010: 1999 – Odpady. Terminologia

[6] Dz. U. Nr 132, p. 622 z późn. zm.

[7] Dz. U. Nr 62, poz. 627 z późn. zm.

[8] Dz. U. Nr 115, poz. 1229 z późn. zm.

[9] Dz. U. Nr 63, poz. 638 z późn. zm.

[10] Dz. U. Nr 63, poz. 639 z późn. zm.

[11] materiały zebrane przez Wykonawcę Planu gospodarki odpadami dla Powiatu Ostrowskiego w ramach przeprowadzonej ankiety

[12] art. 3 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628 z późn. zm.)

[13] dane Urzędu Gminy Szulborze Wielkie, stan na dzień 31 marca 2006 r.

[14] art. 3 ust. 3 pkt 7 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628 z późn. zm.)

[15] Polska Norma: PN – Z – 15010: 1999 – Odpady. Terminologia

[16] Polska Norma: PN – Z – 15010: 1999 – Odpady. Terminologia

[17] art. 3 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych
(Dz. U. Nr 63, poz. 638 z późn. zm.)

[18] Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów
(Dz. U. Nr 112 poz.1206)

[19] ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628 z późn. zm.)

[20] art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 628 z późn. zm.)

[21] Ministerstwo Środowiska, Warszawa 2000 r

[22] Rada Ministrów, Warszawa 2002 r.

[23] Monitor Polski Nr 11, poz. 159

[24] przyjęty przez Sejmik Województwa Mazowieckiego Uchwałą Nr 119/ 2003 z dnia 15 grudnia 2003 r.

[25] Plan gospodarki odpadami dla powiatu ostrowskiego, lipiec 2004 r.

[26] Dział II – Instytucje ochrony środowiska, Rozdział 4 – Fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej
(Dz. U. Nr 62, poz. 627 z późn. zm.)

[28] uchwała Rady Nadzorczej NFOŚ i GW nr 30/ 04 z dnia 19 kwietnia 2004 r.

[30] Dz. U. Nr 62, poz. 627 z późn. zm.

[31] Dz. U. Nr 62, poz. 627 z późn. zm.

[35] www.kpwig.gov.pl (Komisja Papierów Wartościowych i Giełd)

[36] Dz. U. z 2003 r. Nr 78, poz. 707

[37] Dz. U. Nr 30, poz. 213

[38] Dz. U. Nr 152, poz. 1737

[39] Dz. U. Nr 62, poz. 627

[40] Ustawa z dnia 7 września 1991 r. (tekst jedn. Dz. U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329)